dr Joanna Przyklenk

dr JPrzyklenk- na stronęprezes Stowarzyszenia Przyjaciół Instytutu Języka Polskiego UŚ „Via Linguae”
opiekun specjalności doradztwo wizerunkowe i rzecznikostwo na kierunku komunikacja promocyjna i kryzysowa

Zakład Historii Języka Polskiego
e-mail: joanna.przyklenk@us.edu.pl

Joanna Przyklenk, doktor nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa, adiunkt w Zakładzie Historii Języka Polskiego Instytutu Języka Polskiego UŚ od 2007 roku. Jej zainteresowania naukowe skupiają się przede wszystkim na historii języka polskiego ze szczególnym uwzględnieniem metod badawczych tekstologii, genologii lingwistycznej i stylistyki oraz glottodydaktyki. W pracy dydaktycznej i popularyzatorskiej koncentruje się na zagadnieniach językoznawstwa diachronicznego oraz na problemach poprawnościowych związanych ze współczesną polszczyzną oraz polską kulturą językową. Wiele uwagi poświęca także fonetyczno-fonologicznym i gramatycznym problemom polszczyzny oraz kwestiom z zakresu tekstologii, kształcąc w tym zakresie m.in. studentów filologii polskiej, komunikacji promocyjnej i kryzysowej, a także słuchaczy studiów podyplomowych. Prowadziła liczne wykłady, ćwiczenia oraz zajęcia lektoratowe na wielu uczelniach zagranicznych, m.in. w: Lipsku, Mińsku, Charkowie, Doniecku, Bratysławie, Biszkeku, Tallinie, Tartu, Moskwie, Piatigorsku, Berlinie, Irkucku. Stale współpracuje z Poradnią Językową Instytutu Języka Polskiego Uniwersytetu Śląskiego. W latach 2009-2013 była opiekunem Sekcji Historycznojęzykowej Studenckiego Koła Naukowego Językoznawców UŚ.
Dr Joanna Przyklenk aktywnie działa również w przestrzeni pozauniwersyteckiej, prowadząc wykłady i warsztaty dla osób niezwiązanych ze środowiskiem akademickim. Nadto angażuje się także w działania społeczne. Jest członkinią Komisji Językoznawstwa PAN (Oddział w Katowicach), Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego, Stowarzyszenia „Bristol” Polskich i Zagranicznych Nauczycieli Kultury Polskiej i Języka Polskiego jako Obcego, Stowarzyszenia „Via Linguae” oraz Stowarzyszenia Sympatyków Szkoły Języka i Kultury Polskiej UŚ.

Książki autorskie i współautorskie:

Redakcje naukowe:

  • Bogactwo polszczyzny w świetle jej historii. T. 6., Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2016, ss. 160 (współredaktor W. Wilczek).
  • Gatunki mowy i ich ewolucja. T. 5. Gatunek a granice. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2015, ss. 552 (współredaktor D. Ostaszewska).
  • Bogactwo polszczyzny w świetle jej historii. T. 5. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2014, ss. 276.
  • Bogactwo polszczyzny w świetle jej historii. T. 4. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2012, ss. 192 (współredaktor A. Rejter).
  • (współudział w redakcji tomu) Gatunki mowy i ich ewolucja. T. 4. Gatunek a komunikacja społeczna. Red. D. Ostaszewska przy współudziale J. Przyklenk. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2011, ss. 552.

Podręczniki:

  • Fonetyka dla logopedów. Część 1: Spółgłoski wargowe. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2017, s. 124 (współautorki: Ewa Biłas-Pleszak, Katarzyna Sujkowska-Sobisz).

Artykuły:

  • Od pokrewieństwa do podobieństwa – rodzina w „Księgach Jakubowych” Olgi Tokarczuk. W: Współczesny i dawny obraz rodziny w języku, literaturze, sztuce… Red. L. Mariak. Szczecin [w druku, po recenzji] (współautorka Katarzyna Sujkowska-Sobisz).
  • Zbytki (nie)pamięci? O polskiej kulturze pamięci w glottodydaktycznym wydaniu. W: Kultury i języki pamięci [w druku, po recenzji].
  • Pytając o zmianę językową. Językoznawstwo historyczne a socjolingwistyka. Katowice [w druku, po recenzji].
  • Teksty i ko(n)teksty nauki języków obcych w międzywojniu a kształcenie polonistyczne [w druku, po recenzji].
  • Podróż w poszukiwaniu tożsamości – geografia i mit we Wschodzie Andrzeja Stasiuka. W: Wędrówka, podróż, migracja w języku i kulturze. Red. E. Biłas-Pleszak, Joanna Przyklenk, Artur Rejter, Katarzyna Sujkowska-Sobisz. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice [w druku, po recenzji].
  • Komponent strukturalny porady językowej – wczoraj i dziś (jeszcze o „starym” gatunku w nowych mediach) [w druku, po recenzji] (współautorka Ewa Ficek).
  • Jak wychowywać, by nie krzewić zdziczenia? Wychowanie w pracach publicystycznych Jana Baudouina de Courtenay. W: Współczesny i dawny obraz dziecka w języku. Red. L. Mariak, J. Rychter. Szczecin 2017, s. 199–207.
  • Miłośnicy światów równoległych. Reportażowe oblicza współczesnego kanonu lekturowego. W: Język Artystyczny. T. 16: Nowy (?) kanon (?). Wokół Nagrody Literackiej Nike. Red. A. Rejter. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2017, s. 167–188.
  • Doświadczenia lekturowe cyfrowego tubylca. Na przykładzie blogowej recepcji „Ksiąg Jakubowych” Olgi Tokarczuk. W: Język Artystyczny. T. 16: Nowy (?) kanon (?). Wokół Nagrody Literackiej Nike. Red. A. Rejter. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2017, s. 49–76 (współautorstwo K. Sujkowska-Sobisz).
  • Od identyczności do różnicy – uwagi o pojęciu „tożsamości” w najnowszej historii polszczyzny. „Naukovi zapiski nacionalnogo universitetu «Ostroz’ka akademia»”. Vidavnictvo Nacionalnogo universitetu „Ostroz’ka akademia”. Seria „Kulturologia”, vipusk 18. Ostrog 2017, s. 61–70.
  • Kim jest mężczyzna w polskim nauczaniu języka angielskiego jako obcego? W: Współczesny i dawny obraz mężczyzny w języku. Red. L. Mariak, J. Rychter. Szczecin 2016, s. 187–195.
  • Wokół Hauptowskiej wariancji. W: Gatunki mowy i ich ewolucja. T. 5. Gatunek a granice. Red. D. Ostaszewska, J. Przyklenk. Katowice 2015, s. 188-198.
  • Między tradycją a innowacją – obraz kobiety w polskojęzycznej prasie Górnego Śląska przełomu XIX i XX wieku. W: Współczesny i dawny obraz kobiety w języku i literaturze. Red. L. Mariak, J. Rychter. Szczecin 2015, s. 261-271.
  • Przyklenk J.: Znajomość języków obcych z historycznojęzykowej perspektywy (multilingwizm na przełomie wieków – XIX/XX oraz XX/XXI). „Иccлeдовaния по cлaвянcким языкaм” nr 20-1, Kopeйскa Accoциaция Cлaвистoв. Seul 2015, s. 145-158.
  • Jan Baudouin de Courtenay and Opinion Journalism: The Category of the Sender in the Journalistic Texts of the Famous Linguist. W: И.А. Бодуэн де Куртенэ и мировая лингвистика. Международная конференция (V Бодуэновские чтения). Казанский федеральный университет, 12–15 октября 2015 г. Труды и материалы // Baudouin de Courtenay and Worldwide Linguistics. International Conference. Kazan Federal University, October, 12-15, 2015. Proceedings. T. 1. Kazań 2015, s. 287-289.
  • Więcej niż jeden – to dobrze czy źle? O stosunku Polaków do wielojęzyczności w historii polszczyzny. W: Dwujęzyczność, wielojęzyczność i wielokulturowość. Szanse i zagrożenia na drodze do porozumienia. Red. K. Kuros-Kowalska, I. Loewe. Gliwice 2014, s. 231-250.
  • (współautorstwo K. Sujkowska-Sobisz): Współczesna literatura piękna w soczewce kultury popularnej – o recepcji książek laureatów Nagrody Literackiej Nike. W: Język Artystyczny. T. 15: Język(i) kultury popularnej. Red. A. Rejter. Katowice 2014, s. 111-130.
  • Czego chcą uczyć studentów historycy języka w XXI wieku? Refleksje po lekturze książki Dona Ringe’a i Josepha Eski „Historical Linguistics. Toward a Twenty-First Century Reintegration” (New York 2013). „Forum Lingwistyczne” 2014, nr 1, s. 113-119.
  • (współautorstwo E. Ficek): „Stary” gatunek w nowych mediach, czyli porada językowa wczoraj i dziś. Z badań nad pragmatycznym wymiarem eksperckiej odpowiedzi. W: Bogactwo współczesnej polszczyzny. Red. P. Żmigrodzki, S. Przęczek-Kisielak. Kraków 2014, s. 211-219.
  • Sprawozdanie z konferencji naukowej pt. „Gatunki mowy i ich ewolucja. Gatunek a granice”, Katowice, 14-15 listopada 2013. W: Linguarum Silva. T. 3: Zmienność – stałość – różnorodność w dawnej i współczesnej polszczyźnie. Red. B. Mitrenga. Katowice 2014, s. 189-195.
  • Przestrzeń lokalna w prasie górnośląskiej XIX wieku. „Stylistyka” nr 22, 2013, s. 383-398.
  • „Genus” w służbie „medium”, czyli o (nie)zmienności (?) gatunkowych wyznaczników porady językowej. W: Tekst – akt mowy – gatunek wypowiedzi. Red. U. Sokólska. Wydawnictwo UwB. Białystok 2013, s. 295-314.
  • „Oko” w historii polskiej leksyki, czyli o jednym z atrybutów ludzkiego poznania. W: Nasz język w przeszłości – nasza przeszłość w języku. T.1. Red. I. Kępka, L. WardaRadys. Wydawnictwo „Bernardinum”. Pelplin 2011, s. 245-252.
  • Poznawczy aspekt gatunku – o ślepcu, niedowidzącym i jednookim (na przykładzie epigramatu i gatunków pokrewnych). W: Gatunki mowy i ich ewolucja. T.4. Gatunek 3 a komunikacja społeczna. Red. D. Ostaszewska przy współudziale J. Przyklenk. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2011, s. 477-492.
  • Perswazyjność polskiej dydaktyki oświeceniowej na przykładzie „Powinności nauczyciela” Grzegorza Piramowicza. W: Rejter A., red.: Bogactwo polszczyzny w świetle jej historii. T.3. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2010, s. 142-155.
  • Esej podróżniczy jako świadectwo percepcji – na przykładzie eseistyki Zbigniewa Herberta. W: Język Artystyczny. Red. Bożena Witosz. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2010, s. 83-99.
  • Sztuka kronikarskiej narracji. Przeobrażenia stylistyczno-składniowe. W: Bieńkowska D., Lenartowicz A., red.: Tajemnice rozwoju. Materiały z konferencji 10-12 maja 2008r. Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie. Łódź 2009, s. 407-418.
  • Od zwadźcy do awanturnika… Z historii polskiej leksyki nazywającej osoby kłótliwe. „Konteksty kultury” nr 5. Red. S. Gawliński. Bielsko-Biała 2009, s. 134-144.
  • W poszukiwaniu gatunkowych wyznaczników eseju. „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego”. T. 65: Odmiany funkcjonalne języków. Gatunki tekstów. Universitas. Kraków 2009, s. 155-164.
  • Wizerunek człowieka dowcipnego w słownictwie i tekstach XVI wieku. W:. Humor. Teorie – Praktyka – Zastosowania. T.2/1: Zrozumieć humor. Red. Sylwia Dżereń- Głowacka, Alina Kwiatkowska. Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie. Piotrków Trybunalski 2009, s. 185-194.
  • Z historii polskiego słownictwa nazywającego kłótnię. W: Dunaj B., Rak M., red.: Polszczyzna mówiona ogólna i regionalna. Materiały ogólnopolskiej konferencji naukowej Kraków, 25–26 września 2008 roku. Wydawnictwo Księgarnia Akademicka. Seria Biblioteki LingVariów. Kraków 2009, s. 349-355.
  • Rola wierszowanych segmentów tekstowych w kronikach doby staropolskiej. „Tekst i dyskurs” nr 1. Red. W. Czachur, K. Zielińska. Warszawa 2008, s. 71-86.
  • (): Bibliografia publikacji za lata 1950-2007. W: Irena Bajerowa. Doctor Honoris Causa Univeristatis Silensiensis. Oprac. J. Warchala. Katowice 2008, s. 87- 103.
  • Językowy obraz nauczyciela w piśmiennictwie oświeceniowym na przykładzie „Powinności nauczyciela” Grzegorza Piramowicza. „Konteksty kultury” nr 4. Red. T. Bujnicki. Bielsko-Biała 2008, s. 63-70.
  • Naukowy charakter staropolskiej historiografii. W: Ostaszewska D., red.: Gatunki mowy i ich ewolucja. Tom 3: Gatunek a odmiany funkcjonalne. Katowice 2007, s. 151-159.
  • „Za tegoż to Mieszka w Krakowie nad Wisłą…”. Uwag kilka o temporalnym kształcie narracji kronikarskiej. W: Kleszczowa K., Rejter A., red.: Bogactwo polszczyzny w świetle jej historii. Katowice 2006, s. 89-104.
  • „Usprawiedliwianie grzechu”, czyli kilka uwag o staropolskim i współczesnym znaczeniu wyrazu „usprawiedliwiać (się). W: Kita M., Grzenia J., red.: Czas i konwersacja. Przeszłość i teraźniejszość. Katowice 2006, s. 160-170.
  • Kronika kronice nierówna… Czemu (komu) służą dwudziestowieczne kroniki miejskie? W: Ostaszewska D., red.: Gatunki mowy i ich ewolucja. T. 2.: Tekst a gatunek. Katowice 2004, s. 136-146.
  • Mosty zamiast murów. O komunikowaniu się między ludźmi, edited by John Stewart; Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa 2002 [rec.] W: Kita M, red. przy współudziale J. Grzeni: Dialog a nowe media. Katowice 2004, s. 212-214
  • Usprawiedliwianie jako językowy akt mowy. „Postscriptum” 2002, nr 2-3, s. 82-87.
  • Zenon Klemensiewicz – miłośnik języka polskiego. „Nauczyciel i Szkoła” 2002, nr 3- 4, s. 423-426;
  • Językoznawcza konferencja naukowa (sprawozdanie). „Gazeta Uniwersytecka” 2002, nr 3, s. 14-15