dr hab. prof. UŚ Mirosława Siuciak

profMSiuciak1 mini 2

dyrektor Instytutu Języka Polskiego
k
ierownik Zakładu Historii Języka Polskiego

Zakład Historii Języka Polskiego
e-mail: mir.siuciak@gmail.com

Mirosława Siuciak, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor w Zakładzie Historii Języka Polskiego. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się głównie wokół problematyki historycznojęzykowej, chociaż ma w swoim dorobku także prace poświęcone współczesnym tekstom literackim, a także włącza się w toczącą się aktualnie dyskusję na temat sytuacji językowej na Górnym Śląsku. W swoich badaniach zajmuje się różnymi aspektami używania języka polskiego w przeszłości, szczególnie fascynuje ją XVII stulecie. Poświęciła temu okresowi wiele uwagi, opisując zarówno przemiany systemu językowego, jak również kształtowanie się standardów komunikacyjnych. W swoich dociekaniach naukowych próbuje łączyć różne metodologie, często adaptuje dla potrzeb opisu diachronicznego metody wypracowane na gruncie współczesnej genologii lingwistycznej, stylistyki i socjolingwistyki. Sięga także do tradycyjnych metod wypracowanych przez jej naukowe Mistrzynie – Irenę Bajerową i Alinę Kowalską. Włącza się aktywnie w nurt badań śląskoznawczych, łącząc ogląd współczesny z historycznym.
Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Komisji Językoznawstwa PAN w Katowicach Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego oraz Śląskiego Towarzystwa Historycznoliterackiego. Bierze udział w inicjatywach lokalnych poświęconych szerzeniu wiedzy na temat języka i kultury na Górnym Śląsku, a także popularyzuje wiedzę na temat historycznych aspektów polszczyzny w audycjach radiowych.

Książki autorskie i współautorskie:

  • Kształtowanie się kategorii gramatycznej liczebnika w języku polskim. Katowice 2008.
  • Polszczyzna XVII wieku. Stan i przeobrażenia. Katowice 2002 [współautorstwo]
  • Język polski dziś. Odpowiednie dać myśli słowo. Podręcznik nauki o języku dla klasy I liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum przeznaczony do kształcenia w zakresie podstawowym i rozszerzonym. Bielsko-Biała 2002 [współautorstwo]
  • Język śląskich utworów scenicznych z lat 1864-1922. Katowice 1998.
  • poradniajęzykowa.pl, pod red. K. Wyrwas, Katowice 2007, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, [współautorstwo]

Redakcje naukowe:

  • „Forum Lingwistyczne”, nr 2, Katowice 2015 [współredakcja]
  • „Forum Lingwistyczne”, nr 1, Katowice 2014 [współredakcja]
  • W kręgu języka i kultury ziemi pszczyńskiej. Materiały z drugiej sesji naukowej zorganizowanej w Suszcu w dniach 12 i 13 listopada 1999 r. Pod red. H. Synowiec i M. Siuciak. Katowice – Suszec 2000.

Artykuły:

  • Błąd czy innowacja? Problematyka poprawnościowa z perspektywy historyka języka, „Język Polski” XCVI, 2016, z.1, s. 36-44.
  • Obraz mężczyzny w prasie kobiecej z końca XIX i początku XX wieku. W: Współczesny i dawny obraz mężczyzny w języku. Red. L. Mariak i J. Rychter. Szczecin 2016, s. 223-231.
  • Polski dyskurs patriotyczny w prasie i w pismach okolicznościowych z drugiej połowy XVIII wieku, Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, t. 23 (43), nr 1, 2016, s. 81-93, DOI: 10.14746/pspsj.2016.23.1.6
  • Dyskurs publiczny w perspektywie diachronicznej. W: Dyskurs i jego odmiany. Red. B. Witosz, K. Sujkowska-Sobisz, E. Ficek, Katowice 2016, s. 350-357.
  • Ciągłość i zmienność jako problem badań diachronicznych, „LingVaria” X (2015), nr 2 (20), s. 149-158. doi: 10.12797/LV.10.2015.20.01
  • Historia języka polskiego w latach 1989-2014 – główne nurty badawcze, „Język Polski” 2015, z. 1-2, s. 55-63.
  • Znaczenie badań historycznojęzykowych dla interpretacji zjawisk współczesnej polszczyzny, Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, t. 22 (42), nr 1, 2015, s. 223-234.
  • Problem kształtowania się gatunku a stabilizacja jego nazwy – na przykładzie wiadomości prasowej. W: Gatunki mowy i ich ewolucja. T. 5: Gatunek a granice. Pod red. D. Ostaszewskiej i J. Przyklenk. Katowice 2015, s. 326-334.
  • Ideologizacja pojęć naródjęzyk w świetle dyskusji o statusie Ślązaków i ich mowy. W: Odkrywanie słowa – historia i współczesność. Red. U. Sokólska, Białystok 2015, 147-160.
  • Współczesne zmiany rekcji czasowników jako przejaw stałej tendencji w dziejach polszczyzny (na przykładzie dopełniacza i biernika), „Forum Lingwistyczne”, nr 1, 2014, s. 77-87, [współautorstwo]
  • Strukturalistyczna koncepcja rozwoju języka wobec przemian współczesnej polszczyzny. W: Leksyka języków słowiańskich w badaniach synchronicznych i diachronicznych. Pod red. M. Gębki-Wolak, J. Kamper-Warejko, A. Moroza, Toruń 2014, s. 265-276.
  • Najstarsza polska leksyka kształtująca przekaz prasowy, „Исследования по Славянским Языкам”, 19 -1, Seul 2014, s. 157-169
  • Siła i moc jako wyznaczniki oceny ilościowej w dawnej polszczyźnie. W: Cum reverentia, gratia, amica… Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Bogdanowi Walczakowi. Pod red. Jolanty Migdał i Agnieszki Piotrowskiej-Wojaczyk, Poznań 2013, t. 3, s. 213- 220.
  • Niestabilność fleksyjna rzeczowników zapożyczonych w polszczyźnie dawnej i współczesnej. W: Sztuka to rzemiosło. Nauczyć Polski i polskiego. Pod red. J. Tambor i A. Achtelik, Katowice 2013, s. 39-48.
  • Kształtowanie się gatunku wiadomości prasowej w XVIII wieku. W: Tekst – akt mowy – gatunek wypowiedzi. Pod red. U. Sokólskiej, Białystok 2013, s. 351-367.
  • Dyskurs regionalny – na przykładzie Górnego Śląska. W: Dyskursy trzeciego tysiąclecia II. Pod red. E. Pajewskiej, Szczecin 2013, s. 181-190.
  • Czy w najbliższym czasie powstanie język śląski? W: „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, t. 19 (39), z.2, Poznań 2012, s.31-44.
  • Przejawy dyskursu publicznego w dawnych tekstach prawnych, „Język Polski” 2011, z.1, s.50-57.
  • Wpływ oddziaływań kodyfikacyjnych na przebieg procesów językowych. W: Zielonogórskie Seminaria Językoznawcze 2010, red. S. Borawski i M. Hawrysz, Zielona Góra 2011, s. 147-164.
  • O potrzebie stylistyki historycznej języka polskiego. W: Nasz język w przeszłości – nasza przeszłość w języku. Pod red. I. Kępki i L. Wardy-Radys, wyd. Bernardinum, Pelplin 2011, s. 339-346.
  • Średniowieczny dyskurs prawny – czyli o początkach stylu urzędowego. W: Odmiany stylowe polszczyzny – dawniej i dziś. Pod red. U. Sokólskiej, Białystok 2011, s. 285-298.
  • Historyczne podstawy świadomości narodowej Ślązaków. W: „Białostockie Archiwum Językowe”, nr 11. Pod red. B. Nowowiejskiego. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2011, s. 223-235.
  • Między uzusem a normą – metodologia badań nad przekształceniami ortograficznymi i fonetycznymi w dobie nowopolskiej. W: Dokument pisany w badaniach historyka języka polskiego. Z badań nad grafią i fonetyką historycznej polszczyzny. Pod red. M. Kuźmickiego i M. Osiewicza. Zielona Góra – Poznań 2010, s. 267-284.
  • O przyczynach zaniku złożonych derywatów liczebnikowych w polszczyźnie. W: Żywe problemy historii języka. Pod red. M. Kuźmickiego i M. Osiewicza. Poznań 2010, s. 35- 45.
  • Liczebniki zbiorowe – słowiańska osobliwość w wyrażaniu relacji ilościowych. W: Sztuka i rzemiosło. Nauczyć Polski i polskiego. Pod red. A. Achtelik, M. Kity i J. Tambor, Katowice 2010, s.106-113.
  • Język śląski – problem terminologiczny czy społeczny? W: „Białostockie Archiwum Językowe”, nr 10. Pod red. B. Nowowiejskiego. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2010, s. 267-277
  • Norma teoretyczna a rzeczywistość językowa – na przykładzie liczebników zbiorowych. W: Kształtowanie się wzorów i wzorców językowych. Pod red. A. Piotrowicz, K. Skibskiego i M. Szczyszka. Poznań 2009, s. 95-101.
  • „Jako Jan jechał samotrzeć przez las półczwarta dnia” – czyli o dawnych sposobach wyrażania stosunków ilościowych. W: „Białostockie Archiwum Językowe”, nr 9. Pod red. B. Nowowiejskiego. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2009, s. 281-292.
  • Profesor Alina Kowalska we wspomnieniach uczennicy. W: Mentibus Memorandis. Sylwetki Naukowe Uczonych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. T. 5: Profesor Alina Kowalska (1932-2001). Pod red. K. Kleszczowej i D. Ostaszewskiej. Katowice 2008, s. 85-91.
  • Staropolskie leksemy wyrażające liczby a współczesna problematyka liczebnika. W: Staropolszczyzna piękna i interesująca. T.1. Pod red. E. Konusz i S. Cygana. Kielce 2006, s. 125-132.
  • Sztuka konwersacji w tekstach z XVII i XVIII wieku. W: Czas i konwersacja. Przeszłość i teraźniejszość. Pod red. M. Kity i J. Grzeni. Katowice 2006, s.118-130.
  • Styl współczesnej powieści historycznej – na przykładzie najnowszej trylogii Andrzeja Sapkowskiego. „Język Polski” LXXXVI, z. 4, 2006, s. 241-250.
  • Polszczyzna dawna a współczesna – najistotniejsze różnice w zakresie leksykalnych i gramatycznych sposobów wyrażania liczby. W: Studia Językoznawcze. Uniwersytet Szczeciński. T.4: Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny. Szczecin 2005, s. 293-303.
  • Od szesnastowiecznych konstytucji sejmowych do współczesnej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – czyli o przeobrażeniach stylu prawno-urzędowego. W: Współczesne analizy dyskursu. Kognitywna analiza dyskursu a inne metody badawcze. Pod red. M. Krauz i S. Gajdy. Rzeszów 2005, s. 121-130.
  • „Rozmowa albo dialog” – wykorzystanie modelu ustnej komunikacji w literaturze XVI i XVII w. W: Gatunki mowy i ich ewolucja. T. 2: Tekst a gatunek. Pod red. D. Ostaszewskiej. Katowice 2004, s. 414-423.
  • Wielojęzyczność i wielostylowość w polskiej literaturze fantasy – na przykładzie prozy Andrzeja Sapkowskiego. W: Wielojęzyczność w perspektywie stylistyki i poetyki. Pod red. M. Ruszkowskiego. Kielce 2004, s. 93-106.
  • Kształtowanie się kategorii gramatycznej liczebnika w XVI i XVII wieku. W: Poznańskie Spotkania Językoznawcze, cz. 12. Poznań 2004, s. 43-51.
  • Wpływ drukarzy na kształtowanie normy języka ogólnego w XVII wieku. W: Śląskie studia lingwistyczne. Pod red. K. Kleszczowej i J. Sobczykowej. Katowice 2003, s. 282-289.
  • Język XVII-wiecznej konwersacji – na przykładzie Wydwornego polityka Macieja Gutthätera- Dobrackiego. W: Sarmackie theatrum. T. 1: Wartości i słowa. Materiały z konferencji naukowej. Katowice 9-11 grudnia 1998 r. Pod red. R. Ocieczkowej i B. Mazurkowej. Katowice 2001, s. 200-210.
  • „Łódzkie teatrum”. Dialog jako element dramatyzacji w Ziemi obiecanej Władysława Stanisława Reymonta. W: Władysław Stanisław Reymont. Tradice – současnost – recepce. Pod red. M. Balowskiego i J. Raclawskiej. Ostrawa 2001, s. 125-138.
  • Sposoby przedstawiania sytuacji dialogowych w opowiadaniach Gustawa HerlingaGrudzińskiego. W: „Język artystyczny”. T.11. Pod red. A. Wilkonia i D. Ostaszewskiej. Katowice 2001, s. 74-91.
  • Historyczne poematy Jana Kupca jako teksty stylizowane. W: „Śląskie Miscellanea”. T.13. Pod red. K. Heskiej-Kwaśniewicz. Katowice 2000, s. 39-46.
  • Zróżnicowanie gatunkowe komunikacji ustnej w XVII wieku. W: Gatunki mowy i ich ewolucja. T. 1: Mowy piękno wielorakie. Pod red. D. Ostaszewskiej. Katowice 2000, s. 355-369.
  • Język poematów Jana Kupca. W: W kręgu języka i kultury ziemi pszczyńskiej. Materiały z drugiej sesji naukowej zorganizowanej w Suszcu w dniach 12 i 13 listopada 1999 r. Pod red. H. Synowiec i M. Siuciak. Katowice – Suszec 2000, s. 56-64
  • Zachowawczość polszczyzny śląskiej – na przykładzie fleksji tekstów scenicznych z drugiej połowy XIX wieku. W: „Prace Językoznawcze”. T. 25: Studia historycznojęzykowe. Pod red. O. Wolińskiej. Katowice 1998, s. 162-173
  • Język śląskich utworów scenicznych z lat 1864-1922 na tle dramatu ludowego XIX w. W: Polszczyzna śląska. Historia i współczesność. Pod red. B. Wyderki. Opole 1997, s.135- 144.
  • Język śląskich utworów scenicznych na tle głównych odmian XIX-wiecznej polszczyzny. W: Prace Językoznawcze. T. 24. Studia historycznojęzykowe. Pod red. A.Grybosiowej i A.Kowalskiej. Katowice 1996, s.114-122.
  • Elementy języka mówionego w śląskich utworach scenicznych z drugiej połowy XIX i początku XX wieku. W: „Język artystyczny”. T.10. Pod red. D. Ostaszewskiej i E. Sławkowej. Katowice 1996, s. 24-38.
  • Derywaty z sufiksami -acz, -ak, -arz, -erz. W: Słowotwórstwo języka doby staropolskiej. Przegląd formacji rzeczownikowych. Pod red. K. Kleszczowej. Katowice 1996, s.68-72, 124-125, 265-271.
  • Elementy gwarowe w twórczości scenicznej Piotra Kołodzieja. W: Śląsk w badaniach językoznawczych. Pogranicze językowo-kulturowe polsko-czeskie. Pod red. I. Nowakowskiej-Kempnej. Katowice 1994, s. 107-115.
  • Charakterystyka językowa broszurowej edycji dramatu Franciszka Teofila Borysa Chorzowianie. W: Książka polska na Śląsku w latach 1900-1922. Pod red. M. Pawłowiczowej. Katowice 1994, s. 181-189.
  • Stylizacja wypowiedzi żydowskich w sztukach najpopularniejszych śląskich dramatopisarzy z drugiej połowy XIX wieku. W: Prace Językoznawcze. T.22. Studia historycznojęzykowe. Pod red. A. Kowalskiej. Katowice 1994, s. 122-135.
  • Język zapomnianego dramatu Jana Kudery Święta Elżbieta. W: „Śląskie miscellanea. Literatura – folklor.” T.6. Pod red. J. Malickiego i K. Heskiej-Kwaśniewicz. Kraków 1994, s. 69-76.
  • Zaolziańska konfrontacja sztuk – Sąsiedzi Piotra Kołodzieja i Błogosławieństwo matki Karola Miarki – w ujęciu językowo-stylistycznym. W: „Śląskie miscellanea. Literatura – folklor.” T.5. Pod red. J.Malickiego i K. Heskiej-Kwaśniewicz. Warszawa 1993, s. 99-108.
  • Wpływ drukarzy na kształt językowy śląskich utworów scenicznych z końca XIX wieku. W: Książka polska na Śląsku w drugiej połowie XIX wieku. Pod red. M. Pawłowiczowej. Katowice 1992, s. 84-95.
  • Analiza porównawcza śląskiej i poznańskiej edycji dramatu Piotra Kołodzieja Górnicy. W: Prace Językoznawcze. T.19. Studia polonistyczne. Pod red. A. Kowalskiej i A. Wilkonia. Katowice 1991, s. 153-162.

Recenzje:

  • J. Przyklenk: Staropolska kronika jako gatunek mowy. Katowice 2009. W: „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, t. 18 (38), z.2, Poznań 2011, s. 158-161.
  • Kępińska: Kształtowanie się polskiej kategorii męsko- i niemęskoosobowości. Język wobec płci. Warszawa 2006. W: „Język Polski” LXXXVIII, 2008, z. 3, s. 252-255.
  • M. Hawrysz: Język miejskiej wspólnoty Opola na przełomie XVII i XVIII wieku. Studium pragmalingwistyczne Księgi wójtowskiej. Wrocław 2003. W: „Język Polski” LXXXIV, 2004, z. 5, s. 374-377.
  • Wronicz: Kazania cieszyńskie z XVIII wieku ks. Henryka Brauna. Tekst i analiza języka. Cieszyn – Kraków 2001. W: „Język Polski” LXXXII, 2002, z. 4, s. 314-316.