prof. dr hab. Aldona Skudrzyk

prof.Skudrzyk2
przewodnicząca uczelnianego Zespołu ds. Dydaktyki Akademickiej
kierownik Podyplomowych Kwalifikacyjnych Studiów Filologii Polskiej dla Absolwentów Kierunków Humanistycznych

Zakład Socjolingwistyki i Społecznych Praktyk Komunikowania
e-mail: aldona.skudrzyk@us.edu.pl

Aldona Skudrzyk – profesor nauk humanistycznych w Zakładzie Socjolingwistyki i Społecznych Praktyk Komunikowania, pełnomocnik Rektora ds. Systemu Bolońskiego i Krajowych Ram Kwalifikacji (2008-2016). Jej zainteresowania naukowe skupiają się wokół różnorodnych – socjolingwistycznych, pragmatycznych i stylistycznych – aspektów zróżnicowania współczesnej polszczyzny. Najnowsze badania dotyczą stanu piśmiennego stylu myślenia (analfabetyzm funkcjonalny),  wpływu nowych mediów na język młodego pokolenia oraz regionu i regionalności, zwłaszcza zaś znaczenia języka w konstruowaniu tożsamości lokalnych oraz komunikacji w warunkach dyglosji.
Zajmuje się również teoretycznie i praktycznie glottodydaktyką – jest między innymi współautorką skryptów dla cudzoziemców. Wykłada na studiach podyplomowych dla nauczycieli języka polskiego jako obcego zarówno w edycjach polskich, jak i zagranicznych (m.in. Rzym, Berlin, Lipsk, Kolonia, Dublin) Zainteresowanie naukowym opisem dyskursu edukacyjnego – w szerokiej społecznej i kognitywnej perspektywie zaowocowało działaniami aplikacyjnymi: kursy pogłębiające sprawność stylistyczno-pragmatyczną (dla tłumaczy, prawników); program Radia Katowice „Salon słowa”,  opieka merytoryczna nad przebiegiem kilku konkursów ortograficznych o różnym zasięgu.

Książki autorskie i współautorskie:

  • Style współczesnego języka polskiego. Przewodnik po stylistyce polskiej, red. E. Malinowska, J. Nocoń, U. Żydek-Bednarczuk, Kraków 2013.
  • Literacy of the young generation in a diglossic environment, Uniwersytet Śląski, Katowice 2012, ss. 159 (współautorstwo)
  • Małe ojczyzny. Świadomość językowo-kulturowa społeczności lokalnych, Uniwersytet Śląski, Katowice 2010, ss. 324 (współautorstwo).
  • Kultura piśmienności młodego pokolenia, Uniwersytet Śląski, Katowice 2010, ss. 264 (współautorstwo).
  • Mały słownik użycia wielkich liter w polskich tekstach, Oficyna Wydawnicza Rytm, Kraków – Warszawa, ss. 468. (współautorstwo).
  • Czy zmierzch kultury pisma? O synestezji i analfabetyzmie funkcjonalnym, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2005, ss. 219.
  • Razem czy osobno? Słownik pisowni łącznej i rozdzielnej. Warszawa 2003, PWN, ss. 280. (współautorstwo)
  • Gwara śląska – świadectwo kultury, narzędzie komunikacji. Sytuacja językowa w miastach Górnego Śląska, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice 2001, ss. 218. (współautorstwo)
  • Gwara śląska – świadectwo kultury, narzędzie komunikacji. Sytuacja językowa w miastach Górnego Śląska, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice 2001, ss. 218. (współautorstwo)
  • Mały słownik terminów z zakresu socjolingwistyki i pragmatyki językowej, Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, Kraków – Warszawa 2000, ss. 169 (współautorstwo)
  • Słownik pisowni łącznej i rozdzielnej, Gdańsk 2000, ss. 378 (współautorstwo)
  • Nowy słownik ortograficzny PWN z zasadami pisowni. Warszawa 1996 (współautorstwo)
  • Polszczyzna Zagłębia Dąbrowskiego. Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Katowicach, Katowice 1994, ss. 33. (współautorstwo)
  • Język (za)pisany. O kolokwialności dialogów współczesnej prozy polskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1994, ss. 104.

Artykuły:

  • Gdy język ojczysty staje się drugim. Idiolekt dziecka dwujęzycznego – analiza socjolingwistyczna języka młodego reemigranta, w: Język polski jako drugi kod komunikacyjny w Polsce, red. S. Dubisz i U. Sajkowska, Warszawa 2015, Fundacja Nauki Języków Obcych „Linguae Mundi”, s. 93-104.
  • Wspólnota śmiechu a tzw. suchar. Potoczne myślenie o gatunku, w: Gatunki mowy i ich ewolucja. T. V, Gatunek a granice, red. D. Ostaszewska i J. Przyklenk, Katowice 2015, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, s. 161-168.
  • Ile wynosi gratis? Słowo o postmyśleniu, w: Człowiek, zjawiska i teksty kultury w komunikacji społecznej, red. M. Karwatowska, R. Litwiński, A. Siwiec, Lublin 2015, Wydawnictwo UMCS, s. 15-26.
  • Porozumienie czy kontaktowanie się, w: Językowe, literackie i kulturowe ścieżki edukacji polonistycznej, red. D. Krzyżyk, B. Niesporek-Szamburska, Katowice 2014, Uniwersytet Śląski, s. 301-310.
  • Od semantyki do pragmatyki, czyli o osłabieniu precyzji komunikowania, [w:] Język, człowiek, społeczeństwo, red., J. Panasiuk, T. Woźniak, Lublin 2013, s. 241 – 252.
  • Rudymenty gatunków, [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja. Gatunek a komunikacja społeczna, ss. 8, Wydawnictwo UŚ, Katowice 2011.
  • Polszczyzna mówiona w glottodydaktyce, [w:] Sztuka i rzemiosło. Nauczyć Polski i polskiego, red. A. Achtelik, M. Kita, J. Tambor, Uniwersytet Śląski, Katowice 2010, s. 52-64.
  • Wspólnota śmiechu – tradycja w dowcipie śląskim, [w:] Katowice, [w:] Tradycje i dziedzictwo górnicze na obszarze Katowic z perspektywy XXI wieku, red. A. Barciak, Wyd. PAN Oddział Katowice 2010, s. 288-297.
  • Zerwany kontrakt? rozumienie wyrazów i tzw. luka pokoleniowa w kontekście współczesnych przemian kulturowych, w: Prace Filologiczne, t. LIII, s. 535–41
  • Normy grzecznościowych zachowań językowych (etykieta językowa, savoir-vivre, bon ton, dobre wychowanie, grzeczność językowa), [w:] Sztuka czy rzemiosło?
  • Potoczność – kategoria rozmyta? [w:] Potoczność a zachowania językowe Polaków, red. B. Boniecka, S. Grabias, s. 21–32, Lublin 2007. (współaut.)
  • Czy luka pokoleniowa? Polszczyzna wobec przemian społeczno-kulturowych. W: Kita M., red.: Żonglowanie słowami. Językowy potencjał i manifestacje tekstowe, Katowice 2006, s. 222–233.
  • Szkoła wobec nowych form dyskursu, W: Kompetencje nauczyciela polonisty we współczesnej szkole. Red. E. Bańkowska, A. Mikołajczuk, Wyd. Polonistyczne UW, Warszawa 2006, s. 255–266. (współaut. J. Warchala.
  • Synestezja jako zasada tekstotwórcza współczesnych tekstów pisanych. W: Západoslovanské jazyky v 21. storoči I. Zbornik vedeckovỳskumnỳch prác, ved. red. Pavol Odaloš, Pedagogická fakulta Univerzity Mateja Bela, Banská Bystrica 2005, s. 159–165.
  • Czy dwie kompetencje? Język mówiony i pisany w szkole. W: Porayski-Pomsta J., red.: Komunikacja i tekst w perspektywie rozwojowej i dydaktycznej. Studia Pragmatyczne 4, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 22–32. (współaut. J. Warchala)
  • Sytuacja językowa w miastach Górnego Śląska. [w:] Poznańskie Spotkania Językoznawcze, T. XII, red. Z. Krążyńska, Z. Zagórski, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań, s. 75-84. (współautorstwo)
  • Współczesny komunikacyjny status gwar ludowych w opinii społecznej. [w:] Polszczyzna Mazowsza i Podlasia, część VIII. Antroponimia i toponimia Mazowsza i Podlasia, red. H. Sędziak, Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. Wagów, Łomża 2004, s. 169–175.
  • Perspektywa pragmalingwistyczna w badaniach języka mieszkańców miast Górnego Śląska i Zagłębia. [w:] Polszczyzna mówiona mieszkańców miast. Księga referatów z konferencji językoznawczej w Białymstoku, pod red. Henryki Sędziak, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok 2004, s. 67–77.
  • Dobry zwyczaj – ZAPOŻYCZAJ? “Postscriptum”, Kwartalnik Szkoły Języka i Kultury Polskiej Uniwersytet Śląski, Katowice 2002, nr 2-3 (42-43), s. 29-33.
  • Mcdonaldyzacja, bigbrotheryzacja, czyli eponimy współczesne – norma ortograficzna i uzus. [w:] W kręgu zagadnień dydaktyki języka i literatury polskiej. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Edwardowi Polańskiemu, red. H. Synowiec, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2002, s. 258-263. (współautorstwo)
  • Współczesny język polski mówiony i pisany. [w:] Kultura polska. Silva rerum, red. R. Cudak, J. Tambor, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice 2002, s. 45-66.
  • Pani doktor, jak się wyrobię, to wpadnę – błąd czy nowa norma zachowań językowych. [w:] Język w przestrzeni społecznej, red. S. Gajda, K. Rymut, U. ŻydekBednarczuk, Uniwersytet Opolski, Opole 2002, s.197-202. (współautorstwo)
  • Dyskurs edukacyjny a kompetencja interakcyjna. [w:] Czynności tworzenia i rozumienia wypowiedzi, Studia Pragmalingwistyczne 3, red. J. Porayski-Pomsta, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2002, s. 277-284. (współautorstwo)
  • Kontekst indywidualny wobec kontekstu funkcjonalnego, czyli jeszcze o kompetencji interakcyjnej. [w:] Język w komunikacji, t. 1, red. G. Habrajska, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, Łódź 2001, s. 335-343.
  • Leksyka wspólnoodmianowa? – spojrzenie pragmalingwistyczne. [w:] Stylistyka a pragmatyka, red. B. Witosz, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2001, s. 306-313.
  • O kompetencji interakcyjnej, czyli o współtworzeniu tekstów dialogu. [w:] Zaburzenia mowy, red. S. Grabias, Uniwersytet Marii Skłodowskiej-Curie, Lublin 2001, s. 99- 107. (współautorstwo)
  • Język – istotny składnik regionalnej tożsamości. [w:] Zagłębie Dąbrowskie. W poszukiwaniu tożsamości regionalnej, red. M. Barański, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2001, s. 303-314.
  • Kategoria oficjalności w tekstach pism kierowanych do urzędów. Podanie współczesne. [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, t.1. Mowy piękno wielorakie, red. D. Ostaszewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2000, s. 109-118.
  • Czym bawi kawał śląski? [w:] Świat humoru, red. S. Gajda, D. Brzozowska, Uniwersytet Opolski, Opole 2000, s. 149-155.
  • Status gwary w języku mieszkańców miast śląskich. [w:] Miasto – teren koegzystencji pokoleń, red. Z. Staszewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1999, s. 210-219. (współautorstwo)
  • Przemiany w polszczyźnie potocznej a nauczanie języka polskiego jako obcego. [w:] Acta Universitatis Lodziensis, Kształcenie polonistyczne cudzoziemców 10, Łódź 1998, s. 415-422.
  • Status gwary śląskiej w opisach i opinii nie-Ślązaków, red. O. Wolińska, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1998, s. 174-180. (współautorstwo)
  • O języku Polaków na Białorusi. [w:] Najnowsze dzieje polszczyzny. Język polski poza granicami kraju (1945-1995), red. S. Dubisz, Uniwersytet Opolski, Opole 1997, s. 79 – 92. (współautorstwo)
  • Frazpol? Stylpol? – czyli o możliwości wykorzystania komputera w kształceniu sprawności stylistycznej (komunikacyjnej). “Postscriptum”. Kwartalnik Szkoły Języka i Kultury Polskiej Uniwersytet Śląski, Katowice 1996, nr 20, s. 22-25.
  • „Musi być do wyboru”…, czyli o kobiecej strategii komunikacyjnej. „Postscriptum“. Kwartalnik Szkoły Języka i Kultury Polskiej Uniwersytet Śląski, Katowice 1996, nr 19, s. 10-14.
  • Nazwiska żeńskie z przyrostkiem -owa we współczesnej polszczyźnie ogólnej. „Język Polski”, LXXVI, 1996, z. 1, s. 17-23.
  • O imionach Polaków na Grodzieńszczyźnie. [w:] Antroponimia słowiańska. SOW, Warszawa 1996, s. 271-277. (współautorstwo)
  • Między mówioną a pisaną odmianą języka, czyli o analfabetyzmie funkcjonalnym we współczesnej polszczyźnie. [w:] Przemiany współczesnej polszczyzny, red. S. Gajda, Z. Adamiszyn, Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Powstańców Śląskich, Opole 1994, s. 209-214.
  • Polszczyzna pisana na Białorusi. [w:] Przemiany współczesnej polszczyzny, red. S. Gajda, Z. Adamiszyn, Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Powstańców Śląskich, Opole 1994, s. 181-186. (współautorstwo)
  • Granice potoczności w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Uwagi socjolingwistyczne. „Postscriptum”. Kwartalnik Szkoły Języka i Kultury Polskiej Uniwersytet Śląski, Katowice 1994, nr 9-10, s. 4-8.
  • Zastosowanie założeń socjolingwistyki w nauczaniu języka macedońskiego i polskiego jako obcego. [w:] Slawisticki studji. Spisanje za rusistika, polonistika i bochemistika, Uniwerzitet „Sw. Kirył i Metodyj”, Skopje 1995, s. 131-137. (współautorstwo)
  • Potoczność a strategia uwiarygodnienia. „Socjolingwistyka” 12/13, Kraków 1993, s. 47-53.
  • Język mówiony w literackim zapisie. Problemy badawcze. „Język Artystyczny”, t. 8, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1993, s. 62-69.
  • Język mówiony w dialogach literackich. O „strategii partnera” we współczesnej prozie polskiej. [w:] Współczesna polszczyzna mówiona w odmianie opracowanej (oficjalnej), red. Z. Kurzowa, W. Śliwiński, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 1994, s. 123-130.
  • Co chcesz przez to powiedzieć? – o kompetencji kulturowej. „Postscriptum”. Kwartalnik Szkoły Języka i Kultury Polskiej Uniwersytet Śląski, Katowice 1993, s. 32-34.
  • O pewnym sposobie tworzenia iluzji mówioności. [w:] Z problemów współczesnego języka polskiego, red. A. Wilkoń, J. Warchala, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1993, s. 42-55.