dr hab. prof. UŚ Magdalena Pastuch

profMPastuch2
prodziekan ds. Promocji i Współpracy z Otoczeniem
kierownik Zakładu Leksykologii i Semantyki
koordynator Programu Erasmus
redaktor naczelna rocznika Forum Lingwistyczne

Zakład Leksykologii i Semantyki
e-mail: magda.pastuch@gmail.com

Magdalena Pastuchowa, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor nadzwyczajny w Zakładzie Leksykologii i Semantyki. Interesuje się przede wszystkim historią języka w wielu jej nurtach – począwszy od słowotwórstwa historycznego po semantykę i stylistykę historyczną. Autorka dwóch monografii: „Zmiany semantyczne i strukturalne czasowników odrzeczownikowych w polszczyźnie” oraz „Ukryte dziedzictwo. Ślady dawnej leksyki w słownictwie dawnej polszczyzny”. Jest także współautorką książki o słowotwórstwie czasowników staropolskich. Prowadzi badania nad leksyką historyczną, kształtowaniem się i zmiennością pojęć oraz procesami leksykalizacji i gramatykalizacji w polszczyźnie.
Drugim istotnym kierunkiem badawczym rozwijanym przez Magdalenę Pastuchową jest glottodydaktyka. Jest autorką wielu artykułów poświęconych tej problematyce oraz współautorką podręcznika dla obcokrajowców. W latach 1998 -2003 nauczała języka polskiego na Uniwersytecie w Turynie. W roku akademickim 2011/2012 pracowała jako visiting professor na Hankuk University of Foreign Studies w Seulu.

Książki autorskie i współautorskie:

  • Ukryte dziedzictwo. Ślady dawnej leksyki w słownictwie współczesnej polszczyzny, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2008.
  • Słowotwórstwo czasowników staropolskich. Stan i tendencje rozwojowe, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2005 (współautorstwo – Aleksandra Janowska).
  • Zmiany semantyczne i strukturalne czasowników odrzeczownikowych w polszczyźnie, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2000.
  • Słowotwórstwo języka doby staropolskiej. Przegląd formacji rzeczownikowych, red. K. Kleszczowa, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1996; opracowanie następujących sufiksów: -cie (współautorstwo – Aleksandra Janowska), -nie (współautorstwo – Aleksandra Janowska), -enie (współautorstwo – Aleksandra Janowska), -da, -cyja, -syja, -ek, -ik, -yk, -izna.

Redakcje naukowe:

  • Tajemnice dynamiki języka. Księga jubileuszowa Profesor Krystyny Kleszczowej, red. A. Janowska, M. Pastuchowa, Katowice 2012, ss. 300.
  • Semantyka leksemów konotujących humanizm. Humanistyczne teorie języka, red. A. Janowska, M. Pastuchowa, R. Pawelec, Warszawa 2011, ss. 453.

Artykuły:

  • Możliwości i ograniczenia dziecka, czyli o leksemie dziecko w polszczyźnie, w: L. Mariak, J. Rychter red. Współczesny i dawny obraz dziecka w języku, Szczecin 2017, s. 177-187, ISBN 978-83-7867-381-1
  • Jak łączyć historyczne jednostki języka w klasy funkcjonalne? Problemy z wyodrębnianiem dopowiedzeń w materiale historycznym, „Język Polski”, rocznik XCVII, z.4, s. 24-38, ISSN 0021-6941
  • Czy tylko „męskie sprawy”? – dawny i współczesny wizerunek majsterkowicza, w: L. Mariak, J. Rychter red. Współczesny i dawny obraz mężczyzny w języku, Szczecin 2016, s. 165-179, ISBN 978-83-7867-326-2,(współautorstwo: Katarzyna Sujkowska-Sobisz).
  • Wyrazy funkcyjne jako staropolskie repliki dialogowe, w: Elena Koriakowcewa red., Współczesne językoznawstwo słowiańskie, t. II Metody analizy i opisu jednostek leksykalnych i tekstowych, Siedlce, s. 79-93. ISBN 978-83-64415-03-6 (kolekcja) ISBN : 978-83-64415-57-9 (t. 2).
  • Wielonurtowość polonistycznych badań językoznawczych. Próba typologii, „Postscriptum Polonistyczne” nr 2(18), s. 135-145, ISSN 1898-1593.
  • Stare czy nowe? O mechanizmach gry słowotwórczej na przykładzie internetowych memów i forów dyskusyjnych, w: Tošović, Branko, Wonisch, Arno (Hg./ред./ur.). Wortbildung und Internet. Graz: Institut für Slawistik der Karl-Franzens-Universität Graz – Kommission für Wortbildung beim Internationalen Slawistenkomitee. 2016, s. 323-337, ISBN 978-3-9504084.
  • Polskie deminutywa o genezie werbalnej, [w:] I. Stramljič Breznik ed., Manjašalnice v slovanskih jezikih: oblika in vloga / Diminutives in Slavic Languages: Form and Role, Maribor, Bielsko-Biała, Kansas, Praha, s. 306-319.
  • Stałość a zmienność. Tradycja i moda w języku, [w:] Dialog z tradycją, t. III Język – Komunikacja – Kultura, t. III, red. R. Dźwigoł, I. Steczko, Kraków 2015, s. 17-33., ISBN 978-83-7624-156-2, T. III-IV.
  • „Słowa-kameleony” – jak badać dopowiedzenia w tekście staropolskim? [w:] Jak badać teksty staropolskie, red. T. Mika, D. Rojszczak-Robińska, O. Stramczewska, Poznań 2015, s. 119-135, ISBN 978-83-63664-66-4.
  • Słowotwórstwo czy słowotwórstwa? Wielonurtowość polonistycznych badań słowotwórczych w ćwierćwieczu 1989-2014, „Język Polski”, XCV (1-2), 2015, s. 31-43, ISSN 0021-6941.
  • Emancypowanie się słów. Nauczanie słownictwa a procesy leksykalizacyjne, „Postscriptum Polonistyczne” 2015, 2(16), s. 31-45, ISSN 1898-1593.
  • Replika, czy komentarz? : pragmatyczne właściwości elementów staropolskiego dialogu, Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, t. 60 (2014), s. 203-217. –ISSN 0076-0390.
  • Coraz więcej „trudnych małych wyrazów”. Budowanie metatekstu w najnowszej polszczyźnie. Spotkania Polonistyk Trzech Krajów. –R. 2014/2015, s. 61-71.-ISBN 978-4-907877-09-5.
  • Między korporacją a misją. Nauczyciele akademiccy w trakcie przemian systemu edukacyjnego. W: Polonistyka dziś –  kształcenie dla jutra, t.1, red. K. Biedrzycki, W. Bobiński, A. Janus-Sitarz, R. Przybylska, Kraków 2014, s. 103-113, Universitas, ISBN 97883-242-2618-4. (współautorstwo)
  • Współczesne zmiany rekcji czasowników jako przejaw stałej tendencji w dziejach polszczyzny (na przykładzie dopełniacza i biernika). „Forum Lingwistyczne” 1 (2014), współautorstwo, s. 77-90. ISSN 2449-9587.
  • Mody językowe dawniej i dziś. Spotkania Polonistyk Trzech Krajów. Chiny, Korea, Japonia. – R. 2012/2013, s. 43-49. –ISSN 2287-9666.
  • Pragmatyczna hiperkorekcja, czyli o „przesadnej poprawności językowej”. W:  Mówię, więc jestem. Rozmowy o współczesnej polszczyźnie. – Gdańsk : Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2013. – [T.] 4. – s. 280-283. – ISBN 978-83-7865-061-4.
  • Słowotwórstwo – sposób na nazywanie świata czy część systemu gramatycznego W: Sztuka to rzemiosło. Katowice : Uniwersytet Śląski, 2013. – T. 3 : Nauczyć Polski i polskiego. – s. 9-19. – ISBN 978-83-63268-21-3
  • Etykieta językowa w korespondencji elektronicznej jako problem glottodydaktyczny, [w:] East and Central Europe as a New Potential Power, 2012 International Conference, Jagiellonian University, Kraków, Poland, 2012, s. 436-449.
  • Snuć miłość, jak jedwabnik nić wnętrzem swym snuje […]. Językowe kształty miłości, [w:] Semantyka leksemów konotujących humanizm. Humanistyczne teorie języka, red. A. Janowska, M. Pastuchowa, R. Pawelec, Warszawa 2011, s. 351-382.
  • Mądrości, wszytkiego żywocie stworzenia. Mądrość i wyrazy bliskoznaczne w historii polszczyzny, [w:] Semantyka leksemów konotujących humanizm. Humanistyczne teorie języka, red. A. Janowska, M. Pastuchowa, R. Pawelec, Warszawa 2011, s. 237 – 266.
  • Lexicalization and grammaticalization – similarities and differences (on the example of the Polish language), „East European Studies”, vol. 27, (2011), p. 185-207, Seoul.
  • Lexicalization in view of linguistic tradition, [w:] Reconstructing Identity: Mapping the Cultural and Civic Tradition in Central Europe, and Balkans – International Conference Celebrating the 20th Anniversary of East European and Balkan Institute, Hankuk University of Foreign Studies, Seoul 2011, s. 207-215.
  • Interdisciplinarity in linguistic research, [w:] “Иccлeдовaнияпо cлaвянcкимязыкaм”, red. Nam-Shin, Cho, Seul 2011 (16-2), s. 1-12. (zmodyfikowana angielska wersja artykułu opublikowanego w “Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej”, t. 44, s. 223-235)
  • Mądrość a inne kręgi wartości. Rozważania diachroniczne, Wydawnictwa UG, [w:] Nasz język w przeszłości – nasza przeszłość w języku 1, red. Izabela Kępka, Lucyna Warda-Radys, Gdańsk 2011, s. 235-245.
  • Grafia jako czynnik destabilizujący i porządkujący relacje między znakami, Annales Instituti Slavici Universitatis Debreceniensis, Slavica XXXIX 2011, Debrecen (Wegry), s. 1-12.
  • Procesy gramatykalizacji w słowotwórstwie. (Współautorstwo: K. Kleszczowa) – streszczenie referatu wygłoszonego na posiedzeniu Komisji Językoznawstwa PAN w dniu 20 kwietnia 2009 roku. „Prace Komisji Naukowych”. PAN Oddział w Katowicach. Katowice 2011, s. 21-23.
  • Leksykalizacja wobec tradycji językowej, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis, Studia Linguistica VI, Dialog z tradycją, cz.1, Kraków, 2011, s. 244- 254.
  • Interdyscyplinarność w badaniach językoznawczych, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej”, t. 44, Warszawa, s. 223-235.
  • Procesy gramatykalizacji w słowotwórstwie, „Rocznik Slawistyczny” (Revue Slavistique), t. LVIII, ss. 67-79 (współautorstwo K. Kleszczowa).
  • Między leksykologią a słowotwórstwem. Osiągnięcia i propozycje katowickiej szkoły słowotwórstwa historycznego, [w:] Żywe problemy historii języka, red. M. Kuźmicki i M. Osiewicz, Poznań 2010 (wydawnictwo UAM), s. 24-32 (współautorstwo: Aleksandra Janowska).
  • Rola nauczania słowotwórstwa w kształtowaniu kompetencji językowej cudzoziemców [w:] Sztuka i rzemiosło. Nauczyć Polski i polskiego, t. 2, red. A. Achtelik, M. Kita, J. Tambor, Katowice 2010, s. 9-16.
  • Word formative grammaticalisation, Иccлeдовaния по cлaвянcким языкaм, 14-1, 2009, s. 63-72, Seul, Korea (współautorstwo Krystyna Kleszczowa).
  • Stabilność i długie trwanie, czyli o leksykalnej tradycji językowej [w:] Tradycja w tekstach kultury, red. J. Adamowski, J. Styk, Lublin 2009, s. 101-109.
  • Tendencje rozwojowe w polskiej derywacji czasownikowej, „Иccлeдовaния по cлaвянcким языкaм nr 14-2, 2009, Korea, Seul, s. 259-268 (współautorstwo – Aleksandra Janowska).
  • Reinterpretacja morfologiczna jako niejawna zmiana znaczeniowa, [w:] Świat ukryty w słowach, czyli o znaczeniu gramatycznym, leksykalnym i etymologicznym, red. I. Generowicz, E. Kaczmarska, I. M. Doliński, Warszawa, 2009, s. 327-341.
  • Czasowniki inicjalne w języku polskim – staropolszczyzna i współczesność [w:] Słowo i tekst, t.1. Funkcjonowanie w języku, red. P. Czerwiński, J. Stawnicka, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2008, s. 26-42 (współautorstwo – Jadwiga Stawnicka).
  • O słowotwórstwie z perspektywy leksykalnej [w:] Sztuka czy rzemiosło? Nauczyć Polski i polskiego, Wydawnictwo Gnome, Katowice 2007, s. 21-28.
  • Dlaczego słowotwórstwo leksykalistyczne? Ogląd faktów diachronicznych, „LingVaria”, r. II (2007), nr 2 (4), s. 121-130.
  • Kreacja kategorii słowotwórczych w tekście, [w:] Kategorie semantyczne w tekście, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2007, s. 13-23 (współautorstwo – Krystyna Kleszczowa).
  • Poszukiwanie znaczeń – zmiany semantyczne a współczesne odczytanie tekstu staropolskiego (na przykładzie wybranych apokryfów), [w:] Literatura staropolska w dydaktyce uniwersyteckiej, red. J. Okoń, M. Kuran, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łodź 2007, s. 133-143 (współautorstwo – Aleksandra Janowska).
  • Ślad czy obecność? Staropolskie leksemy czasownikowe we współczesnej polszczyźnie, [w:] Efekt motyla, red. D. Heck, K. Bakuła, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2006, s. 85-91.
  • „Niepełna obecność” – o leksemach staropolskich występujących we współczesnej polszczyźnie w ograniczonej postaci [w:] Staropolszczyzna piękna i interesująca, t. 1., red. E. Koniusz i S. Cygan, Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej, Kielce 2006, s. 269-274.
  • Plusy i minusy językowej odrębności. Refleksje na temat „gwary zagłębiowskiej”, [w:] Mozaika kultur, red M. Kisiel, P. Majerski, wyd. Miejska Biblioteka Publiczna, Sosnowiec 2006, s. 61-71.
  • Leksykalizacja jako zjawisko wieloprzyczynowe [w:] Иccлeдовaния по cлaвянcким языкaм”, 10. Kopeйскa Accoциaция Cлaвистoв, Seul 2005, s. 63-71.
  • Trudności leksykalne czy gramatyczne? O odbiorze archaizmów przez obcokrajowców, [w:] Nauczanie języka polskiego jako obcego w nowej rzeczywistości europejskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2005, s. 178-183.
  • Stare wyrazy w nowej szacie, [w:] Żonglowanie słowami. Językowy potencjał i manifestacje tekstowe, red. M. Kita, Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków obcych w Katowicach, Katowice 2006, s. 81-92 (polska wersja językowa artykułu opublikowanego w: Иccлeдовaния по cлaвянcким языкaм, Seul 2005, s. 63- 71).
  • Kilka uwag na (o) „Dzień dobry” „PostScriptum” 1 (47), Katowice 2004, s. 64-70 (współautorstwo – Aleksandra Janowska).
  • Formacja słowotwórcza jako leksem. O nauczaniu słowotwórstwa polskiego, [w:] Wrocławska dyskusja o języku polskim jako obcym, Wrocławskie Towarzystwo Naukowe, Wrocław 2004, s. 185-191.
  • Zmiana znaczenia czy zmiana użycia? O niektórych problemach z opisem czasowników staropolskich, [w:] Śląskie studia lingwistyczne, red. K. Kleszczowa i J. Sobczykowa, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2003, s. 157-164.
  • Organizacja rekcji w pożyczkach językowych [w:] Иccлeдовaния по cлaвянcким языкaм, Kopeйскa Accoциaция Cлaвистoв, Seul 2000, s. 113-123.
  • Kierunki leksykalizacji struktur słowotwórczych [w:] Słowotwórstwo a inne sposoby nominacji, red. K. Kleszczowa, L. Selimski, Wydawnictwo Gnome, Katowice 2000, s. 197-203.
  • Liczebniki w nauczaniu historii języka [w:] Język – Teoria – Dydaktyka, red. B. Greszczuk, Rzeszów 1999, s. 325 – 331 (współautorstwo – Aleksandra Janowska).
  • Procesy leksykalizacyjne w rzeczownikach denominalnych. Pogranicza leksyki i słowotwórstwa [w:] Przeszłość w językowym obrazie świata, red. A. Pajdzińska, P. Krzyżanowski, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 1999, s. 189-203.
  • Metaforyka języka potocznego. Nauczanie leksyki na poziomie średnim. [w:] Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenia polonistyczne cudzoziemców 10, 1998, s. 381-388 (współautorstwo – Aleksandra Janowska).
  • Liczby w badaniach historycznojęzykowych, Prace Językoznawcze UŚ, t. 25: Studia Historycznojęzykowe, red. O. Wolińska, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1998, s. 381-388 (współautorstwo – Aleksandra Janowska).
  • Założenia metodyczne nowego podręcznika dla początkujących, [w:] Nauczanie języka polskiego jako obcego. Materiały z konferencji grupy “Bristol”, Księgarnia Akademicka Wydawnictwo Naukowe, Kraków 1997, s. 157-162. (współautorstwo – Aleksandra Janowska).
  • Barokowa rzeczywistość językiem opowiedziana. Kazania księdza Fabiana Birkowskiego jako teksty z dominującą funkcją perswazyjną, [w:] Kreowanie świata w tekstach, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 1995, s. 255-266 (współautorstwo – Aleksandra Janowska).
  • Niebezpieczna kompetencja, “Poradnik Językowy” 1995, z. 8, s. 11-20 (współautorstwo – Aleksandra Janowska).
  • Czy rozumiemy Kochanowskiego? Odczytanie przez kontekst, [w:] Konteksty, Towarzystwo Zachęty Kultury, Katowice 1995, s. 41-49.
  • O pewnej funkcji sufiksu -ek w staropolszczyźnie, Prace Językoznawcze UŚ, t. 22: studia historycznojęzykowe, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1994, s. 78-84.
  • Środki perswazyjne w wystąpieniach polityków, [w:] Współczesna polszczyzna mówiona w odmianie opracowanej (oficjalnej), wyd. Universitas, Kraków 1994, s. 143-151 (współautorstwo – Jolanta Tambor).
  • Słownictwo obce w polskich pismach kobiecych, [w:] Przemiany współczesnej polszczyzny, Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Opolu, Opole 1994, s. 229 – 236 (współautorstwo – Aleksandra Janowska)
  • Z badań nad słowotwórstwem czasowników odrzeczownikowych, “Poradnik Językowy” 1994, z. 5-6, s. 70-77.
  • Przystosowanie przez ironię, [w:] Podsłuchane, zapisane. Wybór materiałów z konferencji, Katowice 1993, s. 77-85.
  • Ewy Lipskiej postscriptum do języka, “Postscriptum” nr 4 (5), 1993, s. 27-32.
  • Karola Wojtyły słowa o miłości, [w:] Eros, psyche, seks. Materiały z konferencji Język a erotyka, Towarzystwo Zachęty Kultury, Katowice 1993, s. 69-76.

Podręczniki:

  • Polszczyzna Zagłębia, Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej, Katowice 1994 (współautorstwo – Aldona Skudrzyk).
  • Dzień dobry. Podręcznik do nauczania języka polskiego jako obcego dla początkujących, „Śląsk” Wydawnictwo Naukowe, Katowice 1999, 2002, 2005, 2007 (współautorstwo – Aleksandra Janowska).

Recenzje, prace popularnonaukowe:

  • Recenzja podręcznika Piotra H. Lewińskiego Grammatica teorico pratica della lingua polacca, PostScriptum 1 (53) 2007, s. 243-248.
  • Recenzja: K. Kleszczowa, Staropolskie kategorie słowotwórcze i ich perspektywiczna ewolucja. Rzeczowniki. “Język Polski” LXXX, 2000, s. 284-286.
  • Komentarz gramatyczny do: J. Kochanowski Treny, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1996 (współautorstwo – Aleksandra Janowska, Jolanta Tambor).
  • Twoja mowa cię zdradza, czyli o polszczyźnie Zagłębia Dąbrowskiego, [w:] Edukacja regionalna. Od tradycji ku nowoczesności, Rada Programowa ds. Edukacji Regionalnej, Katowice 1996, s. 31-35 (współautorstwo – Aldona Skudrzyk).
  • Recenzja książki M. Zarębiny Próba statystycznej analizy słownictwa polszczyzny mówionej, Wrocław 1985, “Poradnik Językowy” 1987, z.1, s. 62-64.