prof. dr hab. Jolanta Tambor

tambor_jolanta1

dyrektor Szkoły Języka i Kultury Polskiej,
pełnomocnik Dziekana Wydziału Filologicznego ds. Studentów Zagranicznych
p
ełnomocnik Rektora UŚ ds. Studentów Zagranicznych

Zakład Socjolingwistyki i Społecznych Praktyk Komunikowania
e-mail: jolatambor@gmail.com

Jolanta Tambor, 1977-1981 studiowała filologię polską na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Doktorat obroniła w 1988 roku na podstawie dysertacji o języku polskiej prozy fantastyczno-naukowej, habilitację w 2006 na podstawie książki Mowa Górnoślązaków oraz ich świadomość językowa i etniczna. Od 1982 roku pracuje w Uniwersytecie Śląskim, najpierw w Zakładzie Historii Języka Polskiego, potem w Zakładzie Językoznawstwa Pragmatycznego, a obecnie w Zakładzie Socjolingwistyki i Społecznych Praktyk Komunikowania.
Członek Komisji Socjolingwistyki oraz Komisji Kontaktów Języków Słowiańskich przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów, Komisji Kultury Języka PAN, Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Komitetu Językoznawczego PAN, Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego, członek Stowarzyszenia Polskich i Zagranicznych Nauczycieli Kultury Polskiej i Języka Polskiego jako Obcego „Bristol”, wiceprezes Międzynarodowego Stowarzyszenia Studiów Polonistycznych. Od 1998 roku członek ministerialnych komisji rekrutacyjnych osób pochodzenia polskiego na studia w Polsce (Białoruś, Czechy, Węgry, Słowacja, Kazachstan, Mołdawia, Rosja, Ukraina, Uzbekistan, Gruzja, Turkmenistan).
W latach 2003-2004 visiting professor na University of Toronto, w roku 2009 na University of Alberta w Edmonton w Kanadzie. Wykłady gościnne na uniwersytetach na Białorusi, w Czechach, Kanadzie, USA, Macedonii, Japonii, Chinach, Brazylii, Japonii, Mongolii, na Litwie, Łotwie, w Niemczech i na Węgrzech.
Zastępca redaktora naczelnego półrocznika „Postscriptum Polonistyczne”, współredaktor serii „Biblioteka Interpretacji”, „Biblioteka Postscriptum Polonistycznego” i „Czytaj po polsku”.

Zainteresowania:
fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego, fonetyka i gramatyka w nauczaniu cudzoziemców; Śląsk – z różnych perspektyw: dialektologicznej, socjolingwistycznej, ale także socjologiczno-kulturowo-politycznej; glottodydaktyka; wielojęzyczność i wielokulturowość.

 Książki autorskie i współautorskie:

  • Głoski polskie. Przewodnik fonetyczny dla cudzoziemców i nauczycieli uczących języka polskiego jako obcego. Wydanie II uzupełnione z uwzględnieniem wymowy zapożyczeń. Rentgenogramy. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Wydawnictwo Gnome, Katowice 2014 (współautorstwo).
  • Oberschlesien – Sprache und Identität. Hildeshaim-Zürich-New York: Georg Olms Verlag, 2011.
  • Stanisław Lem: Jak ocalał świat, Maszyna Trurla, Wyprawa pierwsza A, czyli Elektrybałt Trurla, Seria „Czytaj po polsku”, t. 7, Katowice 2010.
  • Śpiewająco po polsku. Wydawnictwo UŚ, Katowice 2004 i wyd. nast. (współautorstwo).
  • Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego. Ćwiczenia. Warszawa 2007.
  • Mowa Górnoślązaków oraz ich świadomość językowa i etniczna. Katowice 2006, 2008.
  • Gwara śląska – świadectwo kultury, narzędzie komunikacji. Katowice 2000 (wraz z Olgą Wolińską, Aldoną Skudrzyk i Krystyną Urban).
  • Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego. Warszawa 2000 i wyd. nast. (wraz z Danutą Ostaszewską).
  • Język polskiej prozy fantastyczno-naukowej. Katowice 1990 (wyd. 1991).

Redakcje:

Artykuły:

  • (Nie)wiedza i (nie)zainteresowanie – kulturowe uwarunkowania stereotypów i uprzedzeń, w: Pechal Zdenĕk, ed., Dialog slovanských kultur.Sborník příspěvků z Mezinárodní konference kulturních studií (Searching for Culture – SEFOC), vol. 8, Olomouc 2015, 37-46 (współautorstwo).
  • Uczenie się języka obcego. Specyficzna sytuacja w procesie nauczania, w: red. Guzy A., Niesporek-Szamburska B., Wójcik-Dudek M., Szkoła bez barier. O trudnościach w nauczaniu i uczeniu się, Katowice 2015, 99-108 (współautorstwo).
  • Stylizacja – pomysł na reaktywację śląszczyzny, „Poznańskie Studia Slawistyczne”: Mikronarody i mikrojęzyki słowiańskie, 2015, nr 8, 215-228.
  • Rola języka w edukacji służącej budowaniu tożsamości na przykładzie Górnego Śląska, w: Kossak-Główczewski K., Kożyczkowska A., red., Wielokulturowość. Między edukacją regionalną i edukacją międzykulturową. Dylematy i konteksty tożsamościowe, Kraków 2015, Oficyna Wydawnicza Impuls, 225-232.
  • German Elements in the Silesian Ethnolect, w: Kaczmarska Elżbieta, Nomachi Motoki, ed., Slavic and German in Contact: Studies from Areal and Contrastive Linguistics, “Slavic Eurasian Studies”, nr 26: Slavics Research Center Hokkaido University, Sapporo 2014, s. 135-164.
  • Scham als Basis moderner Tabus. Das Sprechen über Sexualität in der polnischen Gegenwartssprache, w: Karl-Dieter Johannsmeyer, Gabriela Lehmann-Carli, Hilmar Preuß, Hg., Empathie im Umgang mit dem Tabu(bruch). Kommunikative und narrative Strategien, Frank & Timme. Verlag für wissenschaftliche Literatur, Berlin 2014, 305-320 (seria: Ost-West-Express. Kultur und Übersetzung, Band 19).
  • Nowe formacje w polszczyźnie na przełomie stuleci. Przemiany w polskim słowotwórstwie, w: Dennis Scheller-Boltz, Hrsg., Język polski – 25 lat po przełomie. Die polnische Sprache – 25 Jahre nach der Wende, Georg Olms Verlag, Hildesheim-Zürich-New York 2014, 117-134 (seria: Westostpassagen. Slawistische Forschungen und Texte. Literatur, Sprache, Kultur).
  • Grzecznie i wyraźnie witam. Między szczegółem a ogólną tendencją, w: Bloch J., Lewandowska-Jaros D., Pawelec R., red., Grzeczność nie jest nauką łatwą ani małą. Język, działanie, kultura, Warszawa 2014, 331-342.
  • Status języka a wola ludu i kodyfikacja. Przypadek śląski, „Forum Lingwistyczne” 2014, nr 1, 37-50.
  • Tożsamość – pomiędzy uniwersalnością, europejskością a polskością. Przestrzenie negocjacji kultturowych, w: red. Gajda S., Jokiel I., Polonistyka wobec wyzwań współczesności, t. 2, Opole 2014, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 13-21 (współautorstwo).
  • Czym jest polonistyka zagraniczna?, w: red. Gajda S., Jokiel I., Polonistyka wobec wyzwań współczesności, t. 2, Opole 2014, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 741-744.
  • Academic education of foreigners (based on the example of Polish studies), “Universidade em Debate” 2014, nr 2, 52-59, ISSN 2318-700X (czasopismo wydawane w Brazylii) (współautorstwo).
  • Relewantna lura. O nauczaniu wymowy polskiej raz jeszcze, „Spotkania Polonistyk Trzech Krajów – Chiny, Korea, Japonia”, 2012-2013, 29-36.
  • Ile śląskiego jest w śląskim, w: Studia Slavica Oldenburgensia 21. Variation und Stabilität in Kontaktvarietäten. Beobachtungen zu gemischten Formen der Rede in Weißrussland, der Ukraine und Schlesien, BIS-Verlag der Carl von Ossietzky Universität Oldenburg, 2013, s. 1-26.
  • Nowożytne tabu – granice politycznej poprawności, w: Omagiu profesorului Constantin Geambaşu. La 65 de ani, volum coordonat de Antoaneta Olteanu, Editura Iniversităţii din Bucureşti, Bucureşti 2013, 507-522.
  • O czasownikowych regularnościach. Wyznaczniki fleksyjne, w: Tambor, A. Achtelik, red., Sztuka to rzemiosło. Nauczyć Polski i polskiego, t. 3., Katowice 2013.
  • Kobiety w języku polskim. O formach żeńskich raz jeszcze z perspektywy języka polskiego jako obcego, w: Burzyńska-Kamieniecka Anna, Libura Agnieszka red., Sapientia ars vivendi, Wrocław 2013, s. 345-360.
  • Sytuacja glottodydaktyczna – trzecia wartość, w: Mazur Jan, Małyska Agata, Sobstyl Katarzyna, red., Glottodydaktyka polonistyczna. W obliczu dynamiki zmian językowo-kulturowych i potrzeb społecznych, t. 1, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2013, s. 129-138 (współautorstwo).
  • Śląskie identyfikacje. Potrzeba regionalnej identyfikacji, w: Śląskie identyfikacje. Pamięć kulturowa – bogactwo czy źródło konfliktów?, Gliwice-Opole 2013, s. 23-31.
  • Etnolekty regionalne w dobie przemian na przykładzie Górnego Śląska, w: Zych Anna, Charciarek Andrzej, red., Odmiany i style współczesnego języka polskiego i rosyjskiego, Katowice 2013, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, WW Oficyna Wydawnicza, s. 227-260.
  • Między dialektem a językiem. Etnolekt śląski, w: 70 lat współczesnej polszczyzny. Zjawiska, procesy, tendencje, red. A. Dunin-Dudkowska, Lublin 2013, s. 399-420.
  • Kilkadziesiąt lat akademickiej fonetyki, w: 70 lat współczesnej polszczyzny. Zjawiska, procesy, tendencje, red. A. Dunin-Dudkowska, Lublin 2013, s. 251-266.
  • Kilka uwag o tendencjach leksykalnych w nauczaniu języka polskiego jako obcego, „Postscriptum Polonistyczne” 2012, nr 2 (10), s. 41-54.
  • Wiedza z fonetyki – pomoc w osiąganiu bilingwalności u dzieci, w: Profilaktyka logopedyczna w praktyce edukacyjnej, red. K. Węsierska, Katowice 2012, t. 1, s. 67-78.
  • Silesia and Zagłębie from the Perspective of Two Sides of a River. The Problem of a Region in Contemporary Europe (współaut. R. Cudak), w: East and Central Europe as a New Potential Power, Seul 2012, s. 294-309.
  • Pograniczność odmian językowych na przykładzie Śląska, w: Aktualnyja prablemy palanistiki, 2010, Sbornik navukovych artykulau, red. S.A. Vażnik, A.A. Kożynava, Minsk 2011.245-254.
  • Kulturnyje realii v prepodovanii polskogo jazyka kak inostrannogo, w: Materialy Meżdunarodnoj nauczno-prakticzeskoj konferencii, posviaszczennoj 210-letiju V.I. Dalia, Krasnojarsk 2011, 214-222 (wydane w 2012).
  • Fenomen pogranicza. Na przykładzie Śląska, „Slavica” 2010-2011, vol. 39-40, 67- 82 [Debrecen].
  • Kami-Shironsuku-jin no gengo to esunikku-aidentiti (Język a tożsamość etniczna Górnoślązaków), „Slavia Occidentalis Iaponica” 2011, vol. 14, 6-29. [w języku japońskim].
  • Granice potoczności w nauczaniu języka polskiego jako obcego, w: Polonistyka bez granic. T. 2., Glottodydaktyka polonistyczna – współczesny język polski – językowy obraz świata, red. W. Miodunka, R. Nycz, T. Kunc, Universitas, Kraków 2010, s. 311- 320.
  • Opracowanie wywiadu z Josifem Brodskim i Czesławem Miłoszem, w: Czesław Miłosz, Dzieła zebrane, t. 2, Rozmowy polskie 1979-1998, t. 1., Kraków, Wydawnictwo Literackie.
  • Nauczanie wymowy polskiej. Trudności różnych grup cudzoziemców, w: Sztuka i rzemiosło? Nauczyć Polski i polskiego. Red. A. Achtelik, M. Kita, J. Tambor. Wyd. UŚ, Wyd. Gnome. Katowice 2010.
  • O potrzebie szerszych badań nad współczesną śląszczyzną, w: Deficyty badań śląskoznawczych, red. Marek S. Szczepański, Tomasz Nawrocki, Andrzej Niesporek, Katowice 2010, Wyd. UŚ, s. 57-66.
  • Teksty regionalne w nauczaniu cudzoziemców, w: Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców 17, red. G. Zarzycka, Łódź 2010, s. 167- 175. (na liście ministerialnej)
  • Fleksja polska w nauczaniu języka polskiego jako obcego, w: „Język Polski i Kultura 1”. Język, literatura i kultura w dydaktyce języka polskiego jako obcego, red. Gabriela Olchowa we wsp. z Justyną Cembrowską, Bańska Bystrzyca 2010, s. 28-40.
  • „Ukrainiec” ili „Ukraińczyk”. Tendencija k cootbetstviju s sistemoj kak motivacija sozdanija novych naimenovanij żitelej gosudarstv v polbskom jazyke, w: Visnyk Mariupolbskogo derżavnogo universitetu, vyp. 3, serija: Filologija, Mariupol 2010, s. 23-27.
  • Ridna mova jak inozemna: zachyst, navczannia, propaguvannia, w: Język jako obcy: problemy certyfikacji według standardów europejskich / Mova jak inozemna: problemy sertyfikacii za evropejs’kymy standartamy, red. J. Tambor, A. Kravchuk, O. Antoniv, Lvov 2010, 9-13.
  • Ridna mova jak inozemna: zachyst, navczannia, propaguvannia, w: Język jako obcy: problemy certyfikacji według standardów europejskich / Mova jak inozemna: problemy sertyfikacii za evropejs’kymy standartamy, red. J. Tambor, A. Kravchuk, O. Antoniv, Lvov 2010, 9-13.
  • Język ojczysty jako język obcy: ochrona, nauczanie, promocja, w: Język jako obcy: problemy certyfikacji według standardów europejskich / Mova jak inozemna: problemy sertyfikacii za evropejs’kymy standartamy, red. J. Tambor, A. Kravchuk, O. Antoniv, Lvov 2010, 13-17.
  • Język polski i jego odmiany regionalne – funkcjonowanie we współczesnej Europie, w: Polska polityka językowa w Unii Europejskiej, red. Warchala J., Krzyżyk D., Katowice 2008, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, s. 193-209.
  • Dialekt a język regionalny. Próby kodyfikacji – na przykładzie Śląska. „Arkadia” 2005, nr 17-18, s. 136-157.
  • Pograniczność Śląska a wielokulturowa śląska tożsamość. W: „My som tukej”. Kilka szkiców o przestrzeniach Śląska. Red. Wojciech Kalaga. Katowice 2004, s. 47-60.
  • Relatywizm językowy w ujęciu fabularnym Stanisława Lema. W: Porozmawiajmy o rozmowie. Lingwistyczne aspekty dialogu. Red. Małgorzata Kita, współred. Jan Grzenia. Katowice 2003, s. 174-181.
  • Na Śląsku po śląsku? W: Śląsk literacki. Red. M. Kisiel, B. Morcinek-Cudak, T.M. Głogowski. Katowice 2001, s. 193-200.
  • Kazach czy Kazachstańczyk. Przyczynek do nazw narodowości i nazw obywateli państw. W: Język w przestrzeni społecznej. Red. S. Gajda, K. Rymut, U. ŻydekBednarczuk. Opole 2002, s. 361-367.
  • Germanizmy w gwarze śląskiej – stopień przyswojenia. W: „Prace Językoznawcze”. T. 25. Studia historycznojęzykowe. Red. O. Wolińska. Katowice 1998, s. 210-218.
  • The Computer as Tool for Teaching Grammar: The Program “Grampol” –“Gramatyka polska”. W: „Canadian Slavonic Papers” vol. 46, nr 1-2, March-June 2004.
  • Stereotyp Ślązaka. Wykładniki obyczajowe i kulturowe. W: Wizerunki mężczyzny w języku i literaturze polskiej. Images of Man in Polish Language and Literature. Red. Ewa Teodorowicz-Hellman i Dorota Tubielewicz-Mattsson. Stockholm 2003, s. 77-87.
  • Zmiany znaczeniowe w języku odbiciem przemian społeczno-politycznych. Na przykładzie polskiej terminologii chrześcijańskiej. „Acta Polonica Monashensis” Nr 1, Melbourne 2001, s. 140-147.
  • Rozsunięcie artykulacyjne jako problem fonetyczny i fonologiczny. W: Vox humana. Bolla Kálmán professzor hetvenedik születésnapjára. Szerkesztette Földi Éva és Gadányi Károly. Budapest 2000, s. 390-396.
  • „GRAMPOL” – Komputerowy program edukacyjny v.1.0 1994, v.2.0 1996, v. 3.0 2000.
  • Zastosowanie i przegląd czcionek znaków fonetycznych. Rozkład znaków na klawiaturze. W: Czcionki znaków fonetycznych FONPOL. Katowice 1994, s. 11-23.
  • Polski system fonetyczny. W: Głoski polskie. Katowice 1993, wyd. popr. i uzup. 1994 s. VIII-XVII. Opracowanie kasety.
  • Cykl felietonów w rubryce „Gwara i kultura” w miesięczniku „Śląsk” w latach 1996- 2000.
  • Cykl artykułów o neologizmach science fiction w miesięczniku „Fantastyka” w latach 1985-1986.