prof. zw. dr hab. Aleksander Wilkoń (ur. 1935)

 

Pracował na uniwersytecie w Nancy (1969–1972), na Uniwersytecie Śląskim (od 1980 roku), na Sorbonie w Paryżu (1980–1994), w Instituto Universitario Orientale w Neapolu (od 1994 roku), w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Tarnowie. Na Uniwersytecie Śląskim był dziekanem Wydziału Filologicznego (1980–1981), kierownikiem Zakładu Współczesnego Języka Polskiego (1982–1989), dyrektorem Instytutu Języka Polskiego (1986–1989). W 2010 roku otrzymał tytuł Honorowego Profesora Uniwersytetu Śląskiego.

 

 

Wybór publikacji

  • Nazewnictwo w utworach Stefana Żeromskiego. Wrocław 1970.
  • Typologia odmian językowych współczesnej polszczyzny. Wyd. 1. Katowice 1987. Wyd. 2. Katowice 2000.
  • Język artystyczny. Studia i szkice. Katowice 1999.
  • Spójność i struktura tekstu: wstęp do lingwistyki tekstu. Kraków 2000.

 

  • Polskie nazwy miejscowe od nazw wodnych. „Onomastica” 1963, z. 1/2, s. 87–124.
  • Jerzy Andrzejewski. W: Autorzy naszych lektur: szkice o pisarzach współczesnych. Red. W. Maciąg. Wrocław 1965, s. 239–250.
  • Kazimierz Brandys. W: Autorzy naszych lektur: szkice o pisarzach współczesnych. Red. W. Maciąg. Wrocław 1965, s. 251–260.
  • Mieczysław Jastrun. W: Autorzy naszych lektur: szkice o pisarzach współczesnych. Red. W. Maciąg. Wrocław 1965, s. 93–104.
  • Jerzy Andrzejewski. W: Autorzy naszych lektur: szkice o pisarzach współczesnych. Red. W. Maciąg. Wyd. 2. Wrocław1967, s. 286–297.
  • Kazimierz Brandys. W: Autorzy naszych lektur: szkice o pisarzach współczesnych. Red. W. Maciąg. Wyd. 2. Wrocław1967, s. 299–310.
  • Mieczysław Jastrun. W: Autorzy naszych lektur: szkice o pisarzach współczesnych. Red. W. Maciąg. Wyd. 2. Wrocław1967, s. 99–111.
  • Nazwy miejscowe typu Tyszowce, Witoszyńce w języku polskim. „Onomastica” 1967, z. 1/2, s. 7–83.
  • Realizm zbyt mały. W: Czy „mały realizm”? Wybór i oprac. J. Kajtoch, J. Skórnicki, Warszawa 1967, s. 108–113.
  • Nazwiska polskie typu Bystroń, Pigoń, Stachoń. „Sprawozdania z Posiedzeń Komisji Naukowych Oddziału Krakowskiego PAN”. T. 1/2, 1969, s. 441–443.
  • Nazwy miejscowe typu Tuczępy, Tumidaj w języku polskim. „Onomastica” 1969, z. 1/2, s. 151–158.
  • Z problematyki nazw własnych koni [współautor z J. Bubak]. „Język Polski” 1969, z.4, s. 291–296.
  • „Powietrze tknąć jak lutnię”. W: Poeta ziemi rodzinnej. Zbiór wspomnień i esejów o Stanisławie Piętaku. Wstęp A. Kamieńska, Warszawa 1970, s. 276–282.
  • Arcydzieło poezji średniowiecznej („Bogurodzica”). W: O literaturze polskiej: materiały. Wybór i oprac. A.Z. Makowiecki. Warszawa 1971, s. 5–9.
  • Poezja Anny Kamieńskiej. W: Debiuty poetyckie 1944–1960: wiersze, autointerpretacje, opinie krytyczne. Wybór i oprac. J. Kajtoch, J. Skórnicki, Warszawa 1972, s. 183–192.
  • Arcydzieło poezji średniowiecznej. „Bogurodzica”. W: Lektury obowiązkowe: szkice, eseje, felietony na temat lektur szkolnych. Red. S. Balbus, W. Maciąg, Wrocław 1973, s. 54–57.
  • Dwa plany „Trenów”. W: Lektury obowiązkowe: szkice, eseje, felietony na temat lektur szkolnych. Red. S. Balbus, W. Maciąg, Wrocław 1973, s. 82–85.
  • Jerzy Andrzejewski. W: Autorzy naszych lektur: szkice o pisarzach współczesnych. Red. W. Maciąg. Wyd. 2. Wrocław 1973, s. 221–230.
  • Kazimierz Brandys. W: Autorzy naszych lektur: szkice o pisarzach współczesnych. Red. W. Maciąg. Wyd. 3. Wrocław1973, s. 231–239.
  • Mieczysław Jastrun. W: Autorzy naszych lektur: szkice o pisarzach współczesnych. Red. W. Maciąg. Wyd. 3. Wrocław1973, s. 79–88.
  • Opowiadania Żeromskiego. W: Lektury obowiązkowe: szkice, eseje, felietony na temat lektur szkolnych. Red. S. Balbus, W. Maciąg. Wrocław 1973, s. 335–338.
  • „Pieśni” Kochanowskiego. W: Lektury obowiązkowe: szkice, eseje, felietony na temat lektur szkolnych. Red. S. Balbus, W. Maciąg, Wrocław 1973, s. 79–82.
  • Nazwy osobowe typu Bystroń, Pigoń, Dobronia w języku polskim. „Prace Językoznawcze. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” 1974, z. 42, s. 113–159.
  • O stylizacji językowej w literaturze. „Ruch Literacki” 1974, z. 6, s.363–370.
  • Arcydzieło poezji średniowiecznej. „Bogurodzica”. W: Lektury obowiązkowe: szkice, eseje, felietony na temat lektur szkolnych. Red. S. Balbus, W. Maciąg. Wyd. 2. Wrocław 1975, s. 54–57.
  • Dwa plany „Trenów”. W: Lektury obowiązkowe: szkice, eseje, felietony na temat lektur szkolnych. Red. S. Balbus, W. Maciąg. Wyd. 2. Wrocław 1975, s. 82–85.
  • Kazimierz Nitsch o języku artystycznym. W: In memoriam Casimiri Nitsch. Księga w stulecie urodzin. Red. M. Karaś. Wrocław 1975, s. 75–83.
  • O języku pisarzy nurtu wiejskiego. W: W kręgu literatury Polski Ludowej. Red. M. Stępień. Kraków 1975, s. 230–250.
  • Opowiadania Żeromskiego. W: Lektury obowiązkowe: szkice, eseje, felietony na temat lektur szkolnych. Red. S. Balbus, W. Maciąg. Wyd. 2. Wrocław 1975, s. 335–338.
  • „Pieśni” Kochanowskiego. W: Lektury obowiązkowe: szkice, eseje, felietony na temat lektur szkolnych. Red. S. Balbus, W. Maciąg. Wyd. 2.Wrocław 1975, s. 79–82.
  • Zagadnienie stylizacji językowej w literaturze: streszczenie. „Sprawozdania z Posiedzeń Komisji Naukowych. Polska Akademia Nauk. Oddział w Krakowie” 1975, z. 1, s. 41–43.
  • O języku i stylu „Ogniem i mieczem” Henryka Sienkiewicza: studia nad tekstem. Kraków 1976.
  • Z zagadnień języka i stylu. W: Z zagadnień języka artystycznego: materiały I konferencji naukowej poświęconej problematyce języka literatury. Red. J. Bubak, A. Wilkoń. Kraków 1977, s. 113–128.
  • Dewiacyjny aspekt stylu. „Ruch Literacki” 1978, nr 2, s. 115–124.
  • Język a styl tekstu literackiego. „Język Artystyczny”. T. 1. Katowice 1978, s. 11–21.
  • O nazwie miejscowej Tuchola. „Prace Językoznawcze”. T. 4. Onomastyka. Red. W. Lubaś, A. Wilkoń. Katowice 1978, s. 54–62.
  • Średniowiecze. W: Historia literatury polskiej w zarysie. Red. M. Stępień. Warszawa 1978, s. 5–29.
  • Wyka o języku i stylu literatury. W: Kazimierz Wyka: charakterystyki, wspomnienia, bibliografia. Red. H. Markiewicz, A. Fiut. Kraków 1978, s. 110–120.
  • Z zagadnień języka „Ogniem i mieczem”. W: „Trylogia” Henryka Sienkiewicza: historia – dzieło – recepcja. Red. L. Ludorowski. Warszawa 1978, s. 145–155.
  • O wyznacznikach językowych rodzaju i gatunku literackiego: komunikat. „Acta Universitatis Lodziensis. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Folia Polonica” 1980, nr 35, s. 117–128.
  • Średniowiecze. W: Historia literatury polskiej w zarysie. Red. M. Stępień, A. Wilkoń. Wyd. 2. Warszawa 1980, s. 5–29.
  • O języku artystycznym. W: O języku literatury. Red. J. Bubak, A. Wilkoń. Katowice 1981.
  • Profesor Taszycki – człowiek i uczony. „Poradnik Językowy” 1981, nr 8/10, s. 367–372.
  • Język mówiony a pisany. „Socjolingwistyka”. T. 4, 1982, s. 19–33.
  • Średniowiecze. W: Historia literatury polskiej w zarysie. Red. M. Stępień, A. Wilkoń. Wyd. 3. Warszawa 1983, s. 5–29.
  • Średniowiecze. W: Okresy literackie. Red. J. Majda. Warszawa 1983, s. 17–45.
  • Problemy stylizacji językowej w literaturze. „Przegląd Humanistyczny” 1984, nr 3, s. 11–27.
  • Zainteresowania Mieczysława Karasia współczesnym językiem polskim. „Poradnik Językowy” 1984, nr 6, s. 366–373.
  • W kręgu stylowym „Bogurodzicy”. O wszego świata wsztek lud. „Prace Językoznawcze”. T. 12: Studia historycznojęzykowe. Red. A. Kowalska. Katowice 1985, s. 27–40.
  • Średniowiecze. W: Okresy literackie. Red. J. Majda. Wyd. 2. Warszawa 1985, s. 17–45.
  • Funkcje kategorii gramatycznych w tekstach literackich. Cz. 1: Kategoria osoby. W: Język artystyczny. T. 4. Red. A. Wilkoń. Katowice 1986, s. 9–31
  • Właściwości stylistyczno-językowe baśni magicznej. W: Boju, boju, bojka: wybór baśni śląskich. Wybór i wstęp D. Czubala, M. Czubala, W. Wilkoń. Ilustracje E. Szawarc. Katowice 1987, s. 14–22.
  • Problemy kultury jazyka w Polsze. W: Razvitie jazykovoj žizni. T. 2. Praha 1987, s. 523–530.
  • Jerzy Andrzejewski. W: Autorzy naszych lektur: szkice o pisarzach współczesnych. Red. W. Maciąg. Wyd. 4. Wrocław 1987, s. 212–228.
  • Mieczysław Jastrun. W: Autorzy naszych lektur: szkice o pisarzach współczesnych. Red. W. Maciąg. Wyd. 4. Wrocław1987, s. 92–107.
  • Średniowiecze. W: Historia literatury polskiej w zarysie. Red. M. Stępień, A. Wilkoń. Wyd. 4. Warszawa 1987, s. 5–29.
  • Dejiny pol’skej literatury. Red. M. Stępień, A. Wilkoń. Tłum. J. Sedlak. Bratislava 1987, s. 5–26.
  • Za jazikot na folklorot: wre primeri od polskiot i madenskiot folklor. W: Naucznaja diskusija. Skopje 1987, s. 31–48.
  • Funkcje kategorii czasu i aspektu w tekstach artystycznych. W: Stylistyczna akomodacja systemu gramatycznego. Red. T. Skubalanka. Wrocław 1988.
  • Średniowiecze. W: Historia literatury polskiej w zarysie. Red. M. Stępień, A. Wilkoń. Wyd. 5. Warszawa 1987, s. 5–29.
  • Średniowiecze. W: Okresy literackie. Red. J. Majda. Wyd. 3. Warszawa 1985, s. 17–45.
  • Typologia socjolektów. „Socjolingwistyka” 1988, s. 83–94.
  • Linguistics and poetics. „Linguistica Silesiana” 1989. T. 10, s. 7–16.
  • Średniowiecze. W: Historia literatury polskiej w zarysie. Red. M. Stępień, A. Wilkoń. Wyd. 6. Warszawa 1989, s. 5–29.
  • Średniowiecze. W: Okresy literackie. Red. J. Majda. Wyd. 4. Warszawa 1990, s. 17–45.
  • Jubileusz Profesor Ireny Bajerowej. „Prace Językoznawcze”. T. 19: Studia polonistyczne. Red. A. Kowalska, A. Wilkoń. Katowice 1991, s. 7–10.
  • Metafora i argumenty. „Prace Językoznawcze”. T. 19: Studia polonistyczne. Red. A. Kowalska, A. Wilkoń. Katowice 1991, s. 196–201.
  • 150 lat Szkoły Polskiej w Paryżu (1842–1992). „Imprimerie INDICA”, s. 44.
  • Typologia współczesnych stylów literackich. Cz. 1. Style poetyckie. W: Język artystyczny. T. 8. Red. A. Wilkoń, B. Witosz. Katowice 1993, s. 7–22.
  • Narratologie polonaise. W: „Etudes Romanesques”. T. 2: Modernité, ficyion, deconstruction. Ed. J. Bessière. Paris 1994, s. 59–81.
  • Prawo sylab otwartych w języku prasłowiańskim. „AION” 1994, nr 2, s. 11–34.
  • Średniowiecze. W: Okresy literackie. Red. J. Majda. Wyd. 5. Kraków 1994, s. 17–47.
  • Praposisions avec „to” en polonais et leurs équivalents français. W: Les contacts linguistiques franco-polonais. Red. Z. Cygal-Krupa. Lille 1995, s. 21–32.
  • Słowo wstępne (współautorstwo z I. Opacki, J. Żurawska). W: Studia slavistica et humanistica in honorem Nullo Minissi. Red. I. Opacki, A. Wilkoń, J. Żurawska. Katowice 1997, s. 7–12.
  • Styl reistyczny w poezji barokowej. „Prace Językoznawcze”. T. 25. Studia historycznojęzykowe. Red. O. Wolińska. Katowice 1998, s. 226–231.
  • Kategorie stylistyczne w poezji barokowej. „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 1998, z. 1/2, s. 119–132.
  • Prawo sylab otwartych w języku prasłowiańskim. W: Studia lingwistyczne ofiarowane Profesorowi Kazimierzowi Polańskiemu na 70-lecie jego urodzin. Red. W. Banyś, L. Bednarczuk, S. Karolak. Katowice 1999, s. 346–362.
  • Jaką polszczyzną został napisany „Pan Tadeusz”? „Alma Mater” 1999, nr 10, s. 29–33.
  • Jaką polszczyzną został napisany „Pan Tadeusz”?. W: „Pan Tadeusz” i jego dziedzictwo. Red. B. Dopart, F. Ziejka. Kraków 1999, s. 30–47.
  • Styl kresowy Mickiewicza. W: Mickiewicz i Kresy. Red. Z. Kurzowa, Z. Cygal-Krupa. Kraków 1999, s. 33–42.
  • Był sad. „Universitas” 1999, nr 24, s. 24–29.
  • Język poetycki Słowackiego. W: Juliusz Słowacki – poeta europejski. Red. M. Cieśla-Korytkowska, W. Szturc, A. Ziołowicz. Kraków 2000, s. 194–203.
  • Język poetycki Słowackiego, poety europejskiego. „Postscriptum” 2000, nr 33–34, s. 131–142.
  • Manieryzm a barok w ujęciu stylistyczno-językowym. „Barok”. T. 7, z. 2, s. 131–142.
  • Gatunki pierwotne i wtórne w perspektywie historycznej i współczesnej. W: Gatunki mowy i ich ewolucja. T. 1. Mowy piękno wielorakie. Red. D. Ostaszewska. Katowice 2000, s. 13–19.
  • Z dziejów języka literatury polskiej. Katowice 2001.
  • In quale polacco è stato scritto il “Pan Tadeusz” (Sulla base del frammento Cèra il frutteto). W: Per Mickiewicz. Ed. A. Ceccherelli et al. Warszawa – Roma 2001, s. 86–96.
  • Style literatury barokowej. W: Studia językoznawcze. Dar przyjaciół i uczniów dla Zofii Kurzowej. Red. Z. Cygal-Krupa. Kraków 2001, s. 397–404.
  • Gatunki pierwotne i wtórne w perspektywie historycznej. „Er/r/go” 2001, nr 2, s. 75–80.
  • Herling-Grudziński, jakiego poznałem. „Język Artystyczny”. T. 11. Red. A. Wilkoń, D. Ostaszewska. Katowice 2001.
  • Dzieje języka artystycznego w Polsce: języki i style literatury barokowej. Kraków 2002.
  • Saggi di filologia slava. Napoli 2002.
  • Styl panegiryczny. W: Z zagadnień literatury, kultury i języka. Studia ofiarowane Profesorowi Edwardowi Możejce. Red. B. Tokarz. Katowice 2002, s. 233–238.
  • Był sad. W: Nadzieje i zagrożenia: slawistyka i komparatystyka u progu nowego tysiąclecia. Red. J. Zarek. Katowice 2002, s. 432–442.
  • Styl marynistyczny w poezji barokowej. W: Dzieło literackie i książka w kulturze: studia i szkice ofiarowane Profesor Renardzie Ocieczek w czterdziestolecie pracy naukowej i dydaktycznej. Red. I. Opacki przy współudziale B. Mazurkowej. Katowice 2002, s. 298–303.
  • Gatunki mówione. W: Porozmawiajmy o rozmowie. Lingwistyczne aspekty dialogu. Red. M. Kita, J. Grzenia. Katowice 2003, s. 46–58.
  • Rozwój prasłowiańskich grup: spółgłoska plus jota. W: Śląskie studia lingwistyczne. Red. K. Kleszczowa, J. Sobczykowa. Katowice 2003, s. 51–58.
  • Rodzaje, podrodzaje, gatunki. W: Tkanina. Studia, szkice, interpretacje. Red. A. Węgrzyniak, T. Stępień. Katowice 2003, s. 251–258.
  • Typologia odmian współczesnej polszczyzny. W: Współczesna polszczyzna. Wybór opracowań. T. 2. Warianty języka. Red. J. Bartmiński, J. Szadura. Lublin 2003, s. 41–52.
  • Dzieje języka artystycznego: średniowiecze. Katowice 2004.
  • Dzieje języka artystycznego: renesans. Katowice 2004.
  • Bogurodzica: największa zagadka filologiczna poezji polskiej. Próba rozwiązania. W: Arcydzieła liryki staropolskiej. Cz. 1: Średniowiecze i renesans. Red. W. Walecki. Kraków 2005, s. 15–33.
  • O języku Mikołaja Reja. W: Mikołaj Rej – w pięćsetlecie urodzin. Red. J. Okoń. Łódź 2005, s. 289–298.
  • Cracovia, una citta aperta. W: Le capitali nei paesi dell’Europa centrale e orientale: centri politici e laboratori culturali: atti del Convegno internazionale di studi, Napoli, 3–4–5 marzo 2005, Universita degli studi di Napoli „L’Orientale”. Dipartimento di studi dell’Europa orientale. Ed. Michael Bohmig, Antonella D’Amelia. Napoli 2007, s. 77–84.
  • Achtelik: Egzotyczna polonistyka. Wywiad z profesorem Aleksandrem Wilkoniem. Universita degli Studi di Napoli „L’Orientale”. „Postscriptum” 2007, nr 1, s. 277–281.
  • Trwanie a zmiana w języku. „LingVaria” 2010, nr 2, s. 69–74.
  • Tradycja w języku. „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linquistica” VI: Dialog z tradycją. Cz. 1. Kraków 2011, s. 5–11.
  • Tradycja w języku. „Zielonogórskie Seminaria Językoznawcze”. Red. S. Borawski, M. Hawrysz. Zielona Góra 2011, s. 253–259.
  • Trwanie i jego rodzaje w języku. W: Badania historycznojęzykowe. Stan, metodologia, perspektywy – materiały konferencji naukowej, Kraków 21–22 września 2010 r. Red. B. Dunaj, M. Rak. Kraków 2011, s. 65–70.
  • O gatunkach niemających nazwy. Komunikat. W: Gatunki mowy i ich ewolucja. T. 4: Gatunek a komunikacja społeczna. Red. D. Ostaszewska. Katowice 2011, s. 19–22
  • U źródeł liryki polskiej. W: Mistrzostwo słowa. Red. Z. Cygal-Krupa. Tarnów 2012, s. 59–65.