prof. dr hab. Antonina Grybosiowa (1932–2016)


 

Pracowała na Uniwersytecie Jagiellońskim (1955–1959), w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Katowicach (1959–1968) i na Uniwersytecie Śląskim (1968–2003), początkowo w Instytucie Filologii Polskiej, a od 1978 w Instytucie Języka Polskiego w Zakładzie Historii Języka Polskiego. Jej zainteresowania naukowe dotyczyły zagadnień historycznej i współczesnej polszczyzny w ujęciu gramatycznym, normatywnym, socjolingwistycznym oraz komparatywnym na tle języków słowiańskich.

 

 

 

Publikacje

  • Rozwój funkcji składniowej imiesłowów nieodmiennych w języku polskim. Związki z nomen. Wrocław – Warszawa – Gdańsk 1975.
  • Język wtopiony w rzeczywistość. Katowice 2003.

 

  • Uwagi o staropolskim zdaniu nawiązanym zaimkiem który. „Prace Naukowe UŚ”, nr 1, Katowice 1969, s. 23–37.
  • O składni imiesłowu nieodmiennego. „Język Polski” 1970, z. 3, s. 202–212
  • Listy miłosne dawnych Polaków. Wyb. M. Misiorny. Kraków 1971. Opracowanie tekstu i słowniczek.
  • O zmianie w słowotwórstwie nazwisk żeńskich w polszczyźnie literackiej. „Onomastica” T. XVIII/1972, s. 157–166.
  • O funkcji staropolskiego imiesłowu z sufiksem -ąc. „Studia z filologii polskiej i słowiańskiej”. T. XII/1972, s. 47–52.
  • Staropolska konstrukcja widziałem wszystek Izrael rozbiegszy się po górach jako owce nie mając pastyrza. „Z Polskich Studiów Slawistycznych”. T. 4. Językoznawstwo, s. 31–34.
  • O spójnikowym połączeniu imiesłowu nieodmiennego z orzeczeniem w dawnej polszczyźnie. „Prace Językoznawcze II”, Katowice 1973, s. 83–95.
  • Z prac nad słownikiem syntaktyczno-generatywnym czasowników polskich. „Prace Językoznawcze II”. Katowice 1937, s. 56—57.
  • Nieznana funkcja nieodmiennego imiesłowu czynnego czasu teraźniejszego w „Rozmyślaniu przemyskim”. „Polonica”. T. I/1975, s. 225–228.
  • Rozwój nazw ulic gliwickich po wyzwoleniu. „Zeszyty Gliwickie” XI, 1975, s. 49–56
  • Wyrazy typu mini, porno, retro we współczesnej polszczyźnie „Język Polski 1976, s. 119–124.
  • O tzw. anakolucie. „Prace Językoznawcze” III, Katowice 1976, s. 31–30.
  • Nieodmienność imion Aldo, Renato, Francesco w języku prasy, radia i telewizji, „Poradnik Językowy”, z. 9/1978, s. 416–419.
  • [Rec.] A. Pasoń: Syntaktyczne sposoby wyrażania przyczyny w historii języka polskiego. „Polonica” IV, 1978, s. 233–235.
  • Jezik radijskih in televizijskih oddaj kot „uradna” različica sodobne poljščinie. „Jezik in slovstvo” XXIV, 1978–1979, s. 45–50.
  • Materiały do ćwiczeń z gramatyki historycznej języka polskiego (część I. Fonetyka). Katowice 1979, s. 15–45.
  • Przewodnik do historii języka polskiego. Katowice 1979 (udział w pracy zbiorowej pod red. Ireny Bajerowej).
  • Ogólnopolska sesja naukowa „Cele i metody badań historycznojęzykowych” (Kozubnik 16–19 XI). „Poradnik Językowy” 1979, z. 4, s. 195–198.
  • Fraza nominalna przyimkowa w funkcji okolicznika przyczyny. „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” XVIII, 1979, s. 67–79.
  • O semantyzacji struktur składniowych na przykładzie schematu słyszeć o czym. „Prace Językoznawcze” 7. Studia historycznojęzykowe. Red. A. Kowalska, A, Grybosiowa. Katowice 1980, s. 9–19.
  • Nekaj novosti iz poljskega jezikoslovja. „Jezik in slovstvo” XXV, 1979–1980, s. 4–5, s. 145–148.
  • Przedmioty językoznawcze na studiach zaocznych. W: Studia zaoczne na filologii polskiej. Red. E. Homa. Słupsk 1980, s. 137–140.
  • Językowe wyznaczniki oficjalności aktu mowy w audycjach telewizyjnych. W: Współczesna polszczyzna i jej odmiany. Red. H. Wróbel. Katowice 1980, s. 48–56.
  • Na marginesie artykułu Marii Papierz „Imiesłowy odmienne a tendencje nominalne w językach polskim i słowackim”. „Język Polski” LX, 1980, s. 236–239.
  • [Rec.] J. Anusiewicz, Konstrukcje analityczne w języku polskim. Wrocław 1978. „Socjolingwistyka”. T. 3. Warszawa – Kraków 1980, s. 236–239.
  • Iz polskega jezikoslovja, rec. M. Honowska. Ewolucja metod polskiego słowotwórstwa. Wrocław 1979. „Jezik in slovstvo” XXV, 1980–1981, st. 1, s. 42–43.
  • Norma i uzus w powojennej fleksji nazw własnych. „Studia Polonistyczne” IX. Poznań 1981, s. 141–148.
  • Funkcje morfemów liczby mnogiej rzeczownika w języku pracy, radia, i telewizji, W: Studia i szkice o współczesnej polszczyźnie. Red. H. Wróbel. Katowice 1982, s. 15–24.
  • Ograniczenie wariantów jako cecha odmiany oficjalnej współczesnego języka polskiego. W: Nemzetközi szlavisztikai napok. Red. K. Gadanyi. Szombathely 1982., s. 172–177.
  • Wpływ sytuacji na strukturę gramatyczną tekstu informacji radiowej, prasowej i telewizyjnej. „Socjolingwistyka” V. Katowice 1983, s. 101–113.
  • Relacje w polu semantycznym percepcji węchowej na materiale języka słoweńskiego. „Jezik in slovstvo”1985–1986, s. 75–81, s. 113–116.
  • Z problemów polskich imiesłowów nieodmiennych. „Sprawozdania z posiedzeń Komisji Językoznawstwa PAN”. T. XVIII/1984, s. 33–34.
  • Ocena przydatności pojęcia pola wyrazowego w badaniach diachronicznych (na podstawie dotychczasowych wyników). „Prace Językoznawcze” XII. Red. A. Kowalska. Katowice 1985, s. 17–26.
  • Aneks. Tematy opracowywanych zagadnień z zakresu historii języka polskiego [współautor Krystyna Kleszczowa]. W: Studia historycznojęzykowe. Wybór problemów i przegląd metod badawczych z zakresu historii języka polskiego, s. 133–138
  • Materiały do ćwiczeń z gramatyki historycznej języka polskiego (część I: Fonetyka.), Katowice 1988 (wyd, 2.), s. 15–45.
  • O różnicach miedzy składnią mówioną i pisaną. „Język Polski w Szkole Średniej”. Kielce 1988, z. 2, s. 37–41.
  • Rola radia jako nośnika oficjalnej odmiany współczesnego języka polskiego. „Język Polski w Szkole Średniej” Kielce 1989, z. 3, s. 330–335.
  • Cudzysłów jako wyznacznik języka w prasie. „Poradnik Językowy” 1989, z. 3, s. 328–331.
  • Opozycja homo/animal w polu percepcji węchowej (Na materiale polskim i słoweńskim). „Prace Językoznawcze”. Red. I. Bajerowa. Katowice 1989, s. 71–82.
  • Formy ty i pan(i) w kontaktach społecznych. „Poradnik Językowy” 1990, z. 2, s. 88–92.
  • Tekst informacyjny i jego społeczny odbiór. W: Język – kultura – społeczeństwo. Red. S. Dubisz. Warszawa 1990, s. 96–99.
  • Kilka procesów fleksyjnych w ujęciu strukturalnym. „Prace Językoznawcze”. T. 19. Red. A. Kowalska, A. Wilkoń. Katowice 1991, s. 47–53.
  • Społeczna waloryzacja wariantów językowych. W: Wariancja w języku. Red. S. Gajda, Opole 1991, s. 31–35.
  • Język familijny jako odzwierciedlenie sytuacji zewnętrznojęzykowej. W: Regionalizmy w języku familijnym. Red. K. Handke. Wrocław 1991, s. 51–60.
  • Silezyzmy w języku familijnym inteligencji napływowej na Górnym Śląsku. W: Polszczyzna regionalna Pomorza Zachodniego. T. 2. Red. K. Handke. Warszawa 1991, s. 153–161.
  • Co maturzyści A.D.1990 wiedzą o języku ojczystym? „Język Polski LXXI, 1991, s. 3–5, s. 270–271.
  • XLVIII Zjazd Naukowy PTJ w Opolu. „Język Polski LXXI 1991, s. 77–79.
  • Sprachpragmatik und Fremdsprachenunterricht. „Beitrāge zur Baltistik und Slawistik”, Greifswald 1992, s. 56–63.
  • Pojechałem do Bonna. „Poradnik Językowy” 1992, z. 6, s. 458–459.
  • Demokratyzacja i nobilitacja języka po drugiej wojnie światowej, W: Przemiany współczesnej polszczyzny. Red. S. Gajda, Opole 1994, s, 33–39.
  • Polsko-niemieckie paralele słowotwórczo-stylistyczne. „Prace Językoznawcze”. T. 27. Red. A. Kowalska. Katowice 1994, z. 4, s. 29–38.
  • Dlaczego mówimy dokładnie tak? „Poradnik Językowy”, z. 4, s. 65–69.
  • Staropolskie rzeczowniki typu nieużytość, kłamliwość, suchość w analizie synchronicznej. „Poradnik Językowy” 1994, z. 5–6, s. 29–34.
  • Granice synonimii a praktyka leksykograficzna [współautorstwo: K. Kleszczowa]. „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego”, 1994, s. 85–90
  • Rola anegdoty w pragmalingwistyce. „Poradnik Językowy” 1995, z. 3, s. 24–30.
  • Leksem święty we współczesnej polszczyźnie. W: Kultura – język – edukacja. T. 1. Red. R. Mrózek. Katowice 1995, s. 149–153
  • Pomyślała w cichości serca. W: Studia z językoznawstwa słowiańskiego. Red. F. Sławski, Kraków 1995, s. 55–58.
  • Zmiany w świadomości językowej współczesnych Polaków. „Poradnik Językowy” 1996, z. 1, s. 65–71.
  • Dualis we współczesnym języku polskim i słoweńskim. Zanik – trwanie. Próba interpretacji. W: Studia historycznojęzykowe II. Red. M. Kucała. Kraków 1996, s. 229–304.
  • Polsko-niemieckie kontrasty soscjopragmatyczne. W: Interferencje w językach i dialektach słowiańskich. Red. E. Umińska-Tytoń. Łódź 1997, s. 154–162.
  • Językowo-kulturowy wizerunek Ślązaka na tle wizerunku obu sąsiadów. W: Polszczyzna śląska. Historia i współczesność. Red. B. Wyderka. Opole 1997, s. 83–90.
  • Wokół przekładu leksemów uwikłanych w kontekst kulturowo-pragmatyczny. W: Między oryginałem a przekładem. T. 3. Red. M. Filipowicz-Rudek i in. Kraków 1997, s. 221–226.
  • [cykl felietonów o języku w dwutygodniku POW „Wiarus” w Bydgoszczy] „Pieprzone życie”, czyli słowach karczemnych, 22.01.1997; Skryte działania wartownika na posterunku, 19.02.1997; „Niewybuchy” i „cofka”, 24.09.1997; Kłopotliwa niepewność, 13.08.1997; Kazio sześćdziesięciolatek, 5.11.1997; Rozmowa o języku 17.12.1997
  • Mówić na luzie. „Powiernik Rodzin”, lipiec 1997, s. 11–13.
  • Wartościowanie gwary śląskiej. Mity i rzeczywistość. W: Prace Językoznawcze. T 25. Red. O. Wolińska. Katowice 1998, s. 40–47.
  • Przyczyny zmian w polskim systemie adresatywnym. „Folia Linguistica”. T. 37. Red. L. Michalewski. Łódź 1998, s. 57–51
  • Liberalizacja społecznej oceny wulgaryzmów. W: Człowiek – dzieło – sacrum. Red. S. Gajda, Opole 1998, s. 361–369.
  • Uwagi o współczesnych regułach kontaktu władzy ze społeczeństwem. W: Nowe czasy, nowe języki, nowe (i stare) problemy. Red. E. Jędrzejko. Katowice 1998, s. 165–175.
  • Człowiek współczesny – jednostka precyzyjnie oznakowana. „Prace Filologiczne” XLIII, Warszawa 1998, s. 169–173.
  • Rozwój języków środowiskowych a reguły interpretacji tekstu. W: Tekst. Analizy i interpretacje. Red. J. Bartmiński. Lublin 1998, s. 99–107.
  • Status starca, damy i gościa w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza. W: Mickiewicz i Kresy. Red. Z. Kurzowa, Z. Cygal-Krupowa. Kraków 1999, s. 101–110.
  • O współczesnym stosunku do normy językowej (uwagi dyskusyjne). „Poradnik Językowy” 1999, z. 8–9, s. 6–13.
  • O dystansie, szacunku, i tolerancji w mediach. W: Język w mediach masowych. Red. J. Bralczyk, K. Mosiołek-Kłosińska. Warszawa 2000, s. 60–66.
  • Czy i dlaczego należy utrzymać przedmioty historycznojęzykowe na wyższych uczelniach? [współautorstwo: K. Kleszczowa]. W: Język polski jako przedmiot dydaktyki uniwersyteckiej. Red. J. Bartmiński, M. Karwatowska. Lublin 2000, s. 207–217.
  • Od nudnej gramatyki tradycyjnej po lekcje z wyobraźnią. W: Język polski jako przedmiot dydaktyki uniwersyteckiej. Red. J. Bartmiński, M. Karwatowska. Lublin 2000, s. 72–74.
  • Percepcja sygnałów obcości wyrazów w pokoleniu średnim Polaków. „Poradnik Językowy” 2000, z. 6, s. 46–49.
  • [Rec.] Zofia Kurzowa, Zofia Kubiszyn-Mędrala, Mirosław Skarżyński, Justyna Winiarska, Słownik synonimów polskich. Warszawa 1998. „Język Polski” LXXX, 2000, z. 3–4, s. 303–305.
  • Cytaty czeskie w funkcji ludycznej. W: Studia z filologii słowiańskiej. Red. H. Wróbel. Kraków 2000, s. 105–108.
  • Refleksje, znaki zapytania. Współczesne funkcje gwary śląskiej. „Śląsk” 2000, nr 11/61, s. 50–51.
  • Modern Polish? „Poradnik Językowy” 2000, z. 8, s. 70–73.
  • Jak wartościują języki obce współcześni nadawcy medialni? W: Język w komunikacji. Red. G. Habrajska. T. 2. Łódź 2001, s. 235–238.
  • Zmienność stereotypu mieszkańca pogranicza wschodniego a rok mediów. W: Studia językoznawcze. Red. Z. Cygal-Krupa. Kraków 2001, s. 95–101.
  • Śp. Prof. Alina Kowalska. Wierność – Praca – Prawda. „Śląsk”, lipiec 2001, nr 7/69, s. 54–56.
  • Stare i nowe tendencje w słowotwórstwie medialnym. „Prace Filologiczne” 2001, XLVI, s. 50 –57.
  • Rola języków uniwersalnych w polszczyźnie. „Prace Językoznawcze” 25. Red, O. Wolińska, Katowice 2001, s. 50–57.
  • Składnia. W: Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Język polski. Red. S. Gajda. Opole, s 108–118.
  • Biznesmeni czy nowi kapitaliści. „Poradnik Językowy” 2001, z. 9, s. 66–69.
  • Kilka refleksji na temat zasad (maksym) konwersacyjnych H.P. Grice’a. „Poradnik Językowy” 2001, z. 7, s. 7–11.
  • Przełamywanie tradycji kulturowo-językowej w polszczyźnie medialnej. W: Język w przestrzeni społecznej. Red. S. Gajda i in. Opole 2002, s. 75–81.
  • Nowe sytuacje – nowe zachowania grzecznościowe. „Poradnik Językowy” 2002, z. 2, s. 3–8.
  • Dynamika zmian językowych o podłożu kulturowym u progu XXI wieku (na materiale polskim). W: Z polskich studiów slawistycznych. Językoznawstwo. Red. J. Siatkowski i in. Warszawa 2002, s. 75–82.
  • Obce kulturowo formuły nawiązywania kontaktu we współczesnej polszczyźnie – geneza, recepcja, wartościowanie. W: Język trzeciego tysiąclecia. T. 2. Nowe oblicze komunikacji we współczesnej polszczyźnie. Red. G. Szpila, Kraków 2002, s. 41–49.
  • O kilku przykładach wykorzystywania rozwoju myśli językoznawczej w praktyce szkolnej. W: W kręgu zagadnień dydaktyki języka i literatury polskiej. Red. H. Synowiec. Katowice 2002, s. 86–94.
  • Cudzoziemiec wobec języka i kultury polskiej, „Postscriptum” 2002, s. 116–120.
  • Laicyzacja i okcydentalizacja polskiej tradycji świątecznej jako symbol XX wieku. W: Składnia. Stylistyka, Struktura tekstu. Księga jubileuszowa dedykowana profesor Teresie Ampel. Red. M. Krauz, K. Ożóg. Rzeszów 2002, s. 13–18.
  • Nie tylko o języku. „Śląsk” 2003, nr 5, s. 75.
  • Piękno, poprawność języka – wartość czy balast? Katowice 2003.
  • Wskrzeszać świat, który doszczętnie nie przeminął: o analizie najstarszych tekstów staropolskich (do roku 1543). „Językoznawstwo: Współczesne Badania, Problemy i Analizy Językoznawcze”, nr 4, 2010, s. 155–162 (http://bazhum.muzhp.pl/media//files/ Jezykoznawstwo_wspolczesne_badania_problemy_i_analizy_jezykoznawcze-r2010-t4-s155-162.pdf).