prof. dr hab. Elżbieta Rudnicka-Fira (ur. 1949)

Pracowała w Instytucie Języka Polskiego Uniwersytetu Śląskiego w latach 1973–2007 w Zakładzie Historii Języka Polskiego. Od roku 2007 pracuje na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie.

 

 

 

 

Publikacje

  • Słownictwo „Dziadów” Adama Mickiewicza w świetle analizy statystycznej (wybór problematyki). Katowice 1986, ss. 142.
  • Antroponimia Krakowa od XVI do XVIII wieku. Proces kształtowania się nazwiska. Katowice 2004, ss. 608.

 

  • Czasownik w tekście „Opowiadań” Kazimierza Brandysa w ujęciu statystycznym. „Prace Językoznawcze”. T. 3. Katowice 1976, s. 118–131.
  • Przewodnik do historii języka polskiego (skrypt dla studentów IV roku studiów zaocznych). Red. I. Bajerowa. Katowice 1979: Leksykalne i gramatyczne wpływy języków obcych na język polski i wpływ języka polskiego na inne języki, s. 65–72; Zbiory materiałowe – słowniki, rozmówki itp., s. 79–83.
  • Ludowe nazwy roślin leczniczych byłego powiatu dąbrowsko-tarnowskiego. „Poradnik Językowy” 1979, z. 4, s. 172–189.
  • Słownictwo gramatyczne w „Dziadach” Adama Mickiewicza. „Prace Językoznawcze”. T. 7. Katowice 1980, s. 59–73.
  • Nazewnictwo w „Dziadach” Adama Mickiewicza. „Język Artystyczny”. T. 2. Katowice 1981, s. 145–170.
  • Elementy archaiczne w „Dziadach” Adama Mickiewicza. W: Dialektologia. Onomastyka. Stylistyka. Red. M. Zarębina. Kraków 1984, s. 145–161.
  • Statystyczna struktura słownictwa „Dziadów” Adama Mickiewicza. „Prace Językoznawcze”. T. 12. Katowice 1985, s. 57–79.
  • Wyrazy nacechowane emocjonalnie (ekspresywizmy) w „Dziadach” Adama Mickiewicza. W: Język – Teoria – Dydaktyka. Materiały VII Konferencji Młodych Językoznawców Dydaktyków. Kielce 1986, s. 215–235.
  • Stopień zwerbalizowania dramatu romantycznego na przykładzie „Dziadów” Adama Mickiewicza. „Język Artystyczny”. T. 4. Katowice 1986, s. 73–83.
  • Studia nad słownictwem „Dziadów” Adama Mickiewicza (Analiza statystyczna). W: Studia Językoznawcze. Streszczenia prac doktorskich. T. XI. Wrocław 1986, s. 51–100.
  • Czasownik w świetle analizy utworów literackich (na przykładzie „Dziadów” Adama Mickiewicza). „Z Teorii i Praktyki Dydaktycznej Języka”. T. 7. Katowice 1987, s. 194–209.
  • Złożenia rzeczownikowe w staropolszczyźnie. „Język Polski” LXXIII, 1993, z. 1–2, s. 30–40.
  • Toponimy a mityzacja świata przedstawionego w poezji Czesława Miłosza. W: Onomastyka literacka. Red. M. Biolik. Olsztyn 1993, s. 229–236 [współautorstwo: Ewa Sławek].
  • Polszczyzna pisana na Białorusi. W: Przemiany współczesnej polszczyzny. Materiały konferencji naukowej (Opole 20–22. 09.1993). Red. S. Gajda, Z. Adamiszyn. Opole 1994, s. 181–186 [współautorstwo: A. Skudrzyk].
  • Wyrazy – klucze w „Dziadach” Adama Mickiewicza odzwierciedleniem postaw ideowo-artystycznych poety. „Prace Językoznawcze”. T. VIII. Kraków 1994, s. 209–220.
  • Pogranicze dialektalne śląsko-małopolskie i jego historyczne uwarunkowania. „Prace Językoznawcze”. T. 22. Studia historycznojęzykowe. Katowice 1994, s. 147–156.
  • O imionach Polaków na Grodzieńszczyźnie. W: Antroponimia słowiańska. Materiały z IX Ogólnopolskiej Konferencji Onomastycznej (Warszawa 6–8 IX 1994). Red. E.Wolnicz–Pawłowska, J. Duma. Warszawa 1996, s. 271–277 [współautorstwo: A. Skudrzykowa].
  • Polszczyzna pisana inteligencji polskiej na Białorusi. W: Język polski dawnych Kresów Wschodnich. T. 1. Studia i materiały. Red. J. Rieger. Warszawa 1996, s. 111–124.
  • Język polski czasu drugiej wojny światowej (1939–1945). Red. I. Bajerowa. Warszawa 1996 (Część II, rozdział 3. Wpływy obcych języków w polskim języku ogólnym a) Wpływy niemieckie. Nazewnictwo, s. 260–271).
  • Słowotwórstwo języka doby staropolskiej. Przegląd formacji rzeczownikowych. Red. K. Kleszczowa. Katowice 1996 (podrozdział: Derywaty oparte na jednej podstawie słowotwórczej. Derywacja afiksalna. Derywaty sufiksalne. Formanty z podstawowym w-. Formant -owa / -ewa, -owe, -owie / -ewie, s. 279–281).
  • Pragmatyczny aspekt nazw własnych we współczesnej polszczyźnie użytkowej. W: 12. Slovenská Onomastická Konferencia a 6. Seminár „Onomastiká a Škola”, 25–26 octóbra 1995. Zbornik referátov. Zostavili Milan Majtán a František Ruščak, Prešov 1996, s. 68–73.
  • Antroponimia w poezji Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. „Prace Językoznawcze”. T. IX. Kraków 1997, s. 227–237.
  • O języku Polaków na Białorusi. W: Najnowsze dzieje polszczyzny. Język polski poza granicami kraju. Red. S. Dubisz. Opole 1997, s. 79–91 [współautorstwo: A. Skudrzyk]. Nazwy firm w aspekcie pragmatyki językowej (na przykładzie województwa katowickiego). „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie”. Seria Filologiczna. Językoznawstwo. T. 4, z. 26. Red. M. Bobran. Rzeszów 1997, s. 313–321.
  • Losy nazw własnych na ziemiach polskich w czasie okupacji hitlerowskiej (nazwy miejscowe i nazwy ulic). „Prace Językoznawcze”. T. 25: Studia historycznojęzykowe. Katowice 1998, s. 143–152.
  • Nazwiska odprzezwiskowe krakowian w XVI wieku. W: Rozprawy Slawistyczne. T. 15: Przezwiska i przydomki w językach słowiańskich. Cz. II. Red. S. Warchoł. Lublin 1999, s. 45–58.
  • Losy nazw osobowych na ziemiach polskich w czasie okupacji hitlerowskiej. W: Język –Teoria – Dydaktyka. Materiały 21. konferencji językoznawczej (Trzcinica k. Jasła, 27–29 V 1998). Red. B. Greszczuk. Rzeszów 1999, s. 99–104.
  • Struktury złożone w antroponimii Krakowa od XVI do XVIII wieku. W: Rozprawy Slawistyczne. Red. S. Warchoł. T. 16: Słowiańskie composita antroponimiczne. Lublin 2000, s. 215–227.
  • Nazwiska genetycznie obce w antroponimii Krakowa (od XVI do XVIII wieku). W: Języki i tradycje Słowian. Red. E. Tokarz. Katowice 2003, s. 181–193.
  • Elementy łacińskie w nazwach osobowych (nazwiskach) mieszkańców Krakowa od XVI do XVIII wieku. W: Śląskie studia lingwistyczne. Red. K. Kleszczowa, J. Sobczykowa. Katowice 2003, s. 272–280.
  • Nazwiska odzawodowe krakowian w średniopolszczyźnie (perspektywa kulturowa). W: Metodologia badań onomastycznych. Red. M. Biolik. Olsztyn 2003, s. 205–216.
  • Nazwiska krakowian od XVI do XVIII wieku a kontekst historyczno-kulturowy. W: Nazwy mówią. Red. M. Pająkowska-Kensik, M. Czachorowska.Bydgoszcz 2004, s. 48–57.
  • O pewnym typie motywacyjnym przezwisk antroponimicznych we współczesnej polszczyźnie. „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis” 19. Studia Linguistica II. Red. L. Bednarczuk, E. Stachurski, T. Szymański. Kraków 2004, s. 429–441.
  • Nazwiska tzw. modelowe (wzorcowe) na -ski w dokumentach krakowskich od XVI do XVIII wieku. W: Sędziak H., red.: Polszczyzna Mazowsza i Podlasia. Cz. VIII. Antroponimia i toponimia Mazowsza i Podlasia. Red. H. Sędziak. Łomża 2004, s. 83–89. Łomża 2004, s. 83–89.
  • Miejsce gwary ludowej w języku mieszkańców miast Górnego Śląska i Zagłębia. W: Polszczyzna mówiona mieszkańców miast. Księga referatów z konferencji językoznawczej w Białymstoku. Red. H. Sędziak. Białystok 2004, s. 79–91.
  • Ziemia bielska w świetle topograficznych nazw miejscowych. W: Sędziak H., red.: Polszczyzna Mazowsza i Podlasia. Cz. IX. Polszczyzna miast i miasteczek. Red. H. Sędziak. Łomża 2005 [ŁTN im. Wagów], s. 219–226.
  • Imiona Ślązaków w komunikacji potocznej. W: Nazewnictwo na pograniczach. Rozprawy i studia. Red. J. Ignatowicz-Skowrońska. T. DCLX, 586. Szczecin 2005, s. 155–167.
  • Nazwy miejscowe – najtrwalsze pomniki przeszłości (na przykładzie byłego woj. bielskiego). W: Więzy tradycji. Red. A. Węgrzyniak, M. Kopczyk. Bielsko-Biała 2005, s. 71–79.
  • „Swoje” czy „obce” we współczesnej świadomości językowo-kulturowej użytkowników języka w dobie globalizacji, europeizacji (próba szerszego spojrzenia). „Konteksty Kultury” 2. Bielsko-Biała 2006, s. 99–110.
  • Od nazwy pospolitej do nazwiska. Rzecz o średniopolskich antroponimach. W: „Żonglowanie słowami”. Językowy potencjał i manifestacje tekstowe. Red. M. Kita przy współudziale M. Czempki. Katowice 2006, s. 104–114.
  • Elementy germańskie w średniopolskiej antroponimii Krakowa. Przenikanie kultur. W: STUDIA PHILOLOGICA SLAVICA. Festschrift für Gerhard Birkfellner zum 65. Geburtstag, gewidmet von Freunden, Kollegen und Schülern. Teilband I u. II. Herausgegeben von Benhard Symanzik. Berlin 2006, s. 621–634. (Münstersche Texte zur Slavistik, herausgegeben von Gerhard Birkfellner und Bernhard Symanzik. LIT Verlag Münster –Berlin – Hamburg – London –Wien).
  • Gwarowa leksyka apelatywna – podstawą kreacji przezwisk ludowych (na przykładzie Żywiecczyzny). W: Wokół polszczyzny dawnej i obecnej. Red. B. Nowowiejski. Białystok 2006, s. 301–312.
  • Najpopularniejsze imiona żeńskie w średniopolskich dokumentach krakowskich przejawem trwałości tradycji i kultury. „Prace Filologiczne”. T. LIII. Warszawa 2007, s. 479–486.
  • Obraz dawnego świata odbity w nazwach miejscowych. „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica” III. Red. T. Szymański, E. Stachurski, S. Koziara. Kraków 2008, s. 302– 311.
  • O germanizmach w języku mówionym mieszkańców miast śląskich raz jeszcze (na przykładzie Rybnickiego Okręgu Przemysłowego). W: Miasto. Przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie. Red. M. Święcicka. Bydgoszcz 2008, s. 147–162.
  • Wariantywność a emocjonalność w obrębie imion w komunikacji potocznej (na materiale pogranicza – Kresów południowo-wschodnich). W: Rejestr emocjonalny języka. Red. K. Wojtczuk, V. Machnicka. Siedlce 2009, s. 189–198.
  • Dialektologia. Materiały pomocnicze. Konteksty socjolingwistyczne i etnolingwistyczne (współautorstwo: A. Skudrzyk). Katowice 2010.
  • Funkcje elementów wschodniosłowiańskich w tekście „Dziadów” Adama Mickiewicza. W: Tworczestwo Adama Mickiewicza i sowrjemiennaja mirowaja kultura. Sbornik naucznych rabot. Red. S.F. Musijenko. Grodno 2010, s. 53–66.
  • Imiona męskie w XVI-wiecznych dokumentach krakowskich w perspektywie tradycji i kultury. W: Miasto w perspektywie onomastyki i historii. Red. I. Sarnowska-Giefing, M. Graf. Poznań 2010, s. 209–219.
  • Współczesne przemiany w zakresie leksyki gwarowej (na przykładzie gwar południowej Polski). W: Polszczyzna Mazowsza i Podlasia. T. XIV. Red. D. Czyż, M. Frąckiewicz. Łomża 2010, s. 225–235.
  • Imiona chrzestne dzieci nieślubnych w perspektywie historyczno-kulturowej (na    materiale z terenu Małopolski). „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Linguistica” V. Red. K. Kowalik, M. Mączyński. Kraków 2010, s. 144–153 (współautor S. Koziara).
  • Miejsce onomastyki w dydaktyce akademickiej. W: Istnieć w kulturze. Między teorią a praktyką edukacyjną. Red. M. Święcicka, D. Jastrzębska-Golonka, A. Rypel. Bydgoszcz 2010, s. 273–284.
  • Nominaty abrewiacyjne jako model nazewniczy we współczesnej cywilizacji a nazwy kwiaciarni (na przykładzie województwa śląskiego). W: Z zagadnień językoznawstwa słowiańskiego. Tom dedykowany prof. Stefanowi Warchołowi. Red. F. Czyżewski. Rozprawy Slawistyczne 23, Lublin 2011, s. 231–240.
  • Jeszcze o profesjonalizmach górniczych (neosemantyzmy). W: Odmiany stylowe polszczyzny – dawniej i dziś. Red. U. Sokólska. Białystok 2011, s. 253–264.
  • „Rodzime” czy „obce” w aspekcie proprialnym – kilka refleksji. „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Logopaedica” IV. Język – kultura – edukacja. Red. L. Bednarczuk, S. Koziara, H. Pawłowska-Jaroń, E. Stachurski. Kraków 2011, s. 446–454.
  • Językoznawczy warsztat badań nad twórczością Elizy Orzeszkowej. W: Tworczestwo Elizy Orzeszkowej w esteticzeskom prostranstwie sowriemiennosti. Red. S. Musijenko. Grodno, 2011, s. 204–215.
  • Imiona mieszkańców miast Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego w perspektywie socjolingwistycznej. „Onomastica Slavogermanica”. T. XXX. Wrocław 2011, s. 197–207.
  • Miasto czy wieś w perspektywie badań socjolingwistycznych i dialektologicznych. W: Miasto. Przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie. Red. M. Święcicka. Bydgoszcz 2012, s. 349–363.
  • Żeńskie imiona chrzestne w XVI-wiecznym Krakowie — tendencje nazewnicze. W: W komunikacyjnej przestrzeni nazw własnych i pospolitych. Red. I. Łuc, M. Pogłódek. Katowice 2012, s. 289–299.
  • Imiennictwo krakowian od XVI do XVIII wieku na tle historii i kultury. Kraków 2013, ss. 247.
  • Germanizmy w śląskim profesjolekcie górniczym. MISCELLANEA SLAVICAMONASTERIENSIA. Gedenkschrift für Gerhard Birkfellner, gewidmet von Freunden, Kollegen und Schȕlern. Hg. v. Bernhard Symanzik. Berlin 2013, s. 433–446.
  • Wokół imienia i nazwiska Jubilata – nazwy osobowe w perspektywie lingwistyki kulturowej. W: „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica” VIII. Kraków 2013, s. 276–285.
  • Wartość społeczno-kulturowa gwary ludowej a stopień jej zachowania w dobie współczesnych przemian cywilizacyjnych. W: Język w środowisku wiejskim. T. II. Gwara – społeczeństwo –kultura. Red. E. Rudnicka-Fira, M. Błasiak-Tytuła. Kraków 2014, s. 13–25.
  • Imię i nazwisko Jubilatki w przestrzeni historyczno-kulturowej i geograficznej. W: Przestrzenie językoznawstwa. Prace dedykowane Profesor Irenie Sarnowskiej-Giefing. Red. M. Graf. „Poznańskie Spotkania Językoznawcze”. T. 27. Poznań 2014, s. 101–118.
  • Współczesne nazwy własne a tradycja – kilka refleksji. W: Dialog z tradycją. T. III. Język – komunikacja – kultura. Red. R. Dźwigoł, I. Steczko. Kraków 2015, s. 227–239.
  • Określenia identyfikacyjne kobiet w szesnastowiecznych dokumentach krakowskich w aspekcie społeczno-obyczajowym i historyczno-kulturowym. W: Funkcje nazw własnych w kulturze i komunikacji. Red. I. Sarnowska, M. Balowski, M. Graf. Poznań 2015, s. 525–537.
  • Wizerunek człowieka zawarty w antroponimach przezwiskowych (wartościowanie we współczesnym socjolekcie młodzieżowym). W: „Bydgoskie Studia nad Pragmatyką Językową” 2. Globalizacja a przemiany języków słowiańskich. Red. H. Kurek, M. Święcickiej, M. Peplińskiej. Bydgoszcz 2016, s. 308–320.
  • Wartości i wartościowanie w języku dzieci – dobro i zło. „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Logopedica” V. Red. S. Koziara, M. Mączyński, M. Michalik, E. Rudnicka-Fira. Kraków 2016, s. 49–57.
  • Ludowe antroponimy przezwiskowe a gwara w dobie współczesnych przemian cywilizacyjnych. „Onomastica”. R. LX. Kraków 2016, s. 187–200.
  • Profesjolekt górniczy w dobie współczesnych przemian cywilizacyjnych (morfologiczne i syntaktyczne sposoby jego wzbogacania). W: Socjolekt – Idiolekt – Idiostyl. Historia i współczesność. Red. U. Sokólska. Białystok 2017, s. 273–289.