prof. dr hab. Henryk Wróbel (ur. 1934)

Pracował w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Katowicach (1959–1968), na Uniwersytecie Śląskim 1968–1984, w Instytucie Języka Polskiego UŚ jako kierownik Zakładu Współczesnego Języka Polskiego był zatrudniony w latach 1978–1984, a w okresie 1981–1984 piastował stanowisko dyrektora IJP. Od roku 1984 do 1999 pracował w Instytucie Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk. Od roku 1987 łączył pracę w Instytucie Języka Polskiego PAN z pracą w Instytucie Filologii Słowiańskiej, a następnie w Katedrze Lingwistyki Komputerowej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pracę naukową poświęcił badaniom i opisowi morfologii i składni języków zachodnio- i południowosłowiańskich oraz teorii języka.

 

 

 

Publikacje

  • Słowotwórstwo przysłówków odprzymiotnikowych w językach łużyckich. Wrocław 1969, ss. 139.
  • Składnia imiesłowów czynnych we współczesnej polszczyźnie. Katowice 1975, ss. 144.
  • Słownik prasłowiański. Zeszyt próbny. Red. F. Sławski. Kraków 1961. [Współautor]
  • Słownik prasłowiański. T. 1–8. Red. F. Sławski. Wrocław 1974–2001. [współautor]
  • Słownik syntaktyczno-generatywny czasowników polskich. Zeszyt próbny [współautor]. Katowice 1976.
  • Słownik syntaktyczno-generatywny czasowników polskich. T. 1–5 [współautor]. Red. K. Polański. Wrocław 1980–1992.
  • Gramatyka języka polskiego. Kraków 2001, ss. 335.
  • Związki staroczesko-staropolskie w terminologii botanicznej. Kraków 2004. Wyd. 2, ss. 75.
  • Wielki czesko-polski słownik frazeologiczny. Red. T.Z. Orłoś. Kraków 2009. [współautor]

 

  • Związki staroczesko-staropolskie w terminologii botanicznej. „Zeszyty Naukowe WSP w Katowicach. Sekcja Językoznawstwa” (Prace Katedry Języka Polskiego II). Katowice 1962, s. 105–137.
  • Użycie paradygmatu w funkcji formantu słowotwórczego we współczesnej polszczyźnie [wspólnie z R. Laskowskim]. „Język Polski” XLIV, 1964, s. 294–220.
  • Przysłówki typu „aktorsko”, „po aktorsku” we współczesnej polszczyźnie. „Zeszyty Naukowe WSP w Katowicach. Prace Językoznawcze” III. Katowice 1966, s. 139–149.
  • Przysłówki typu „z cicha, z lekka, z bliska” we współczesnych językach zachodniosłowiań-skich. „Rocznik Slawistyczny” XXVIII, 1967, s. 61–68.
  • Analiza słowotwórcza zachodniosłowiańskich przysłówków pochodnych od przymiotników naski/-cki,-sky/-cky. „Z Polskich Studiów Slawistycznych”. Seria 3. „Językoznawstwo”. Warszawa 1968, s. 71–77.
  • Uwagi o wzajemnym oddziaływaniu na siebie pni i formantów słowotwórczych „Prace Językoznawcze” I. Katowice 1969, s. 105–117.
  • Schematy słowotwórcze polskich hipokorystyków. „Sprawozdania z Posiedzeń Komisji Naukowych Oddziału PAN w Krakowie” XVIII, 1972, s. 38–40.
  • Schematy słowotwórcze polskich hipokorystyków. „Prace Językoznawcze” II. Katowice 1973, s. 27–47.
  • prac nad słownikiem syntaktyczno-generatywnym czasowników polskich [współautor]. „Prace Językoznawcze” II. Katowice 1973, s. 49–58.
  • Uwagi o funkcji składniowej imiesłowów we współczesnym języku polskim. W: O predykacji. Red. A. Orzechowska, R. Laskowski. Wrocław 1974, s. 103–115.
  • O opisie struktur polipredykatywnych (na marginesie propozycji M. Grochowskiego). W: Podstawy opisu gramatycznego języka polskiego. Kraków 1976, s. 56–63.
  • Prefiksacja czasowników a aktualizacja struktur predykatowo-argumentowych. „Otázky slovanské syntaxe” IV/1. Brno 1976, s. 175–180.
  • Prefiksacja czasowników w polskim systemie słowotwórczym. „Sprawozdania z Posiedzeń Komisji Naukowych Oddziału PAN w Krakowie” XXII, 1976.
  • O zasadach opisu słowotwórczego polskich czasowników prefiksalnych. „Studia Gramatyczne” II. Wrocław 1978, s. 105–119.
  • Językoznawcze spojrzenie na „Układ zamknięty” Marka Nowakowskiego. W: W kręgu przemian prozy polskiej XX wieku. Wrocław 1978, s. 109–120.
  • O synchronicznych relacjach słowotwórczych w onomastyce. „Prace Językoznawcze 4. Ono-mastyka”. Katowice 1978, s. 16–24.
  • Przewodnik metodyczny do nauczania języka polskiego w kl. IV powszechnej szkoły średniej. [konsultant naukowy]. Red. E. Polański. Warszawa 1978.
  • Współczesne i staropolskie czasowniki z przedrostkiem do-. „Opuscula Polono-Slavica”. Red. J. Safarewicz, K. Rymut. Wrocław 1979, s. 415–421.
  • Południowosłowiańskie i polskie derywaty od nazw barw. B: Зборник на трудови од V научна дискусиja 1978 год. Скопje 1979, s. 41–46.
  • [Rec.] Daniel Weiss: Semantik und Syntax polnischer Partizipialkonstruktionen im Rahmen einer generativ-transformationellen Sprachbeschreibung. „Język Polski” LIX, 1979, s. 68–70.
  • Związki morfologii, semantyki i składni w prefiksacji polskich czasowników. „Slavica Lundensia” 7. Lund 1979, s. 83–91.
  • Przewodnik metodyczny do nauczania języka polskiego w kl. V powszechnej szkoły średniej [konsultant naukowy]. Red. E. Polański. Katowice 1979.
  • Współczesne i staropolskie funkcje słowotwórcze czasownikowego przedrostka na-. „Prace Językoznawcze” 7. Katowice 1980, s. 49–59.
  • Przewodnik metodyczny do nauczania języka polskiego w kl. VI powszechnej szkoły średniej [współautor i konsultant naukowy]. Katowice 1980, autorstwo s. 107–118.
  • Uwagi teoretyczno-metodologiczne o badaniu odmian współczesnej polszczyzny. W: Współczesna polszczyzna i jej odmiany. Red. H. Wróbel. Katowice 1980, s. 9–17.
  • O składni „Urzędu” Tadeusza Brezy. „Język Artystyczny”. T .2. Red. A. Wilkoń, H. Wróbel. Katowice 1981, s. 99–118.
  • Obraz języka mówionego w „Pamiętniku z powstania warszawskiego” Mirona Białoszewskiego. W: O języku literatury. Red. A. Wilkoń. Katowice 1981, s. 165–176.
  • Interpretacja kategorialnosemantyczna struktur (na przykładzie derywatów czasownikowych). „Prace Komisji Naukowych Oddziału PAN w Katowicach”. Katowice 1981, s. 18–21.
  • Charakterystyka składniowa konstrukcji wielowypowiedzeniowych z listów Polonii amerykańskiej. „Poradnik Językowy” 1981, s. 198–207.
  • Wyznaczniki potoczności – problemy dyskusyjne. „Socjolingwistyka” 4. Kraków 1982, s. 35–41.
  • Interpretacja kategorialnosemantyczna czasowników denominalnych. „Studia Linguistica Polono-Jugoslavica”. T. 2. Skopje 1982, s. 201–207.
  • Charakterystyka składniowa konstrukcji wielowypowiedzeniowych w listach Polonii amerykańskiej. „Polonica” VIII/1982, s. 183–196.
  • Słowotwórcze sposoby wyrażania relacji przestrzennych. „Prace Komisji Naukowych Oddziału PAN w Katowicach”. Katowice 1983, s. 46–48.
  • Słowotwórstwo czasowników. W: Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia. Red. R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel. Warszawa 1984, s. 467–506.
  • Formacje gradacyjne – AGRAD. W: Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia. Red. R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel. Warszawa 1984, s. 437–441.
  • Functions of the demonstrative pronoun ten in spoken Polish. In: Polish Text Linguistics. Ed. L. Lönngren. Uppsala 1984, s. 41–52.
  • Przegląd materiału językoznawczego związanego z realizacją programu. W: Nauczanie języka polskiego w klasie 5. Red. B. Chrząstowska, E. Polański. Warszawa 1985, s. 42–75.
  • Walencja: zjawisko semantyczne czy formalne? „Prace Komisji Naukowych Oddziału PAN w Katowicach”. Katowice 1985, s. 43–45.
  • Przegląd bibliograficzny prac wykonanych w Instytucie Języka Polskiego PAN. „Polonica” XI, 1985, s. 277–282.
  • Informacje przestrzenne w strukturach słowotwórczych. W: Czas i przestrzeń w języku. Red. R. Laskowski. Katowice 1986, s. 75–84.
  • Możliwości i ograniczenia opisu struktur słowotwórczych w modelu językowym znaczenie -> forma. W: Typy opisów gramatycznych języka. Red. M. Basaj. Warszawa 1986, s. 109–119.
  • O strukturze formalnej polskich zdań i jej interpretacji gramatycznej. „Polonica” XII, 1986, s. 75–84.
  • Kronika Instytutu Języka Polskiego PAN (za okres 1 I 1984 – 31 XII 1985). „Polonica” XII, 1986, s. 274–277.
  • Kronika Instytutu Języka Polskiego PAN (za okres 1 I 1986 – 31 XII 1987). „Polonica” XIII, 1988, s. 235–240.
  • Czy zaimek JAKIŚ jest wyrażeniem kwantyfikującym? W: Studia gramatyczne polsko-bułgar-skie. T. II. Określoność / nieokreśloność. Red. V. Koseska-Toszewa. Warszawa 1987, s. 167–177.
  • Przysłówek w strukturze formalnej polskich zdań. „Folia Philologica Jugoslavo-Polonica”, T. 1. Katowice 1988, s. 70–85.
  • Kronika Instytutu Języka polskiego PAN (za okres 1 I – 31 XII 1988). „Polonica XIV, 1989, s. 227–229.
  • Kronika Instytutu Języka Polskiego PAN (za okres 1 I – 31 XII 1989). „Polonica” XV, 1990, s. 181–182.
  • O modalności. „Język Polski” LXXI, 1991, s. 260–270.
  • Cechy gramatyczne leksemu SAM. In: Words are Physicians for an Ailing Mind. Ed. M. Grochowski, D. Weiss. München 1991, s. 487– 494.
  • Polskie grupy imienne z członem niefleksyjnym. W: Problemy opisu gramatycznego języków słowiańskich. Red. M. Grochowski. Warszawa 1991, s. 177–184.
  • Projekt klasyfikacji formalnej polskich zdań złożonych. „Prace Komisji Naukowych Oddziału PAN w Katowicach”. Katowice 1991, s. 20–21.
  • Propozycja formalnej klasyfikacji fleksyjnej czasowników polskich [współautor]. „Studia Linguistica Polono-Jugoslavica”. T. 7. Kraków 1993, s. 87–100.
  • Funkcje słowotwórcze morfemu SIĘ. „Studia Linguistica Polono-Jugoslavica”. T. 7. Kraków 1993, s. 141–148.
  • Nietypowe związki formalne w zdaniu pojedynczym. W: Folia Philologica Macedono-Polonica. T. 2. Red. L’. Spasov, K. Solecka. Skopje 1993, s. 9–23.
  • Leksemy funkcyjne: pojęcie i delimitacja. W: Oddział PAN w Krakowie. Komisja Językoznawstwa. Streszczenie referatów wygłoszonych na posiedzeniach 1993. Kraków 1994, s. 4.
  • Dwa śledzie. „Język Polski” LXXIV, 1994, s. 237–239.
  • Co to są leksemy funkcyjne? W: Wyrażenia funkcyjne w systemie i tekście. Red. M. Grochowski. Toruń 1995, s. 7–15.
  • Problemy dyskusyjne w syntaktycznej klasyfikacji polskich leksemów. „Studia Gramatyczne” XI. Kraków 1995, s. 7–20.
  • Maria Honowska. W: Studia z językoznawstwa słowiańskiego. Red. F. Sławski, H. Miecz-kowska. Kraków 1995, s. 7–8.
  • O formantach alternacyjnych. W: Studia z językoznawstwa słowiańskiego. Red. F. Sławski, H. Mieczkowska. Kraków 1995, s. 245–250.
  • Забелешки за полското и македонското префиксирaње на глаголите. „Studia Linguistica PolonoMerdianoslavica”. T. 8. Skopje 1996, s. 7–11.
  • Nowa propozycja klasyfikacji syntaktycznej polskich leksemów. W: Studia z leksykologii i gramatyki języków słowiańskich. Red. H. Wróbel. Kraków 1996, s. 53–60.
  • O współpracy polskich i szwedzkich slawistów. „Acta Sueco-Polonica”, nr 4 (1995). Uppsala 1996, s. 177–178.
  • Komputerowy słownik odmiany wyrazów trudnych [współautor]. Red. H. Wróbel, W. Lubaszewski. Kraków 1996 [wydanie elektroniczne na dyskietce].
  • [Rec.] Nazwy barw i wymiarów – Colour and measure terms, Red. B. Nilsson, E. Teodorowicz-Hellman, Stockholm 1997. „Acta Sueco-Polonica”, nr 6 (1997). Uppsala 1998, s. 125–127.
  • Granice paradygmatu fleksyjnego czasowników. „Prace Językoznawcze”. T. 25: Studia historycznojęzykowe. Red. O. Wolińska. Katowice 1998, s. 255–265.
  • Jak opisywać polską koniugację? W: Nowe czasy, nowe języki, nowe (i stare) problemy. Red. E. Jędrzejko. Katowice 1998, s. 136–145.
  • O koniugacji słowackiej. W: Studia slawistyczne. Red. H. Mieczkowska, J. Kornhauser. Kraków 1998, s. 85–92.
  • Słowotwórstwo. Czasownik. W: Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia. Red. R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel. Warszawa 1998. Wyd. II zmienione, s. 536–583.
  • Kilka uwag o zdaniach złożonych. W: Studia lingwistyczne ofiarowane Profesorowi Kazimierzowi Polańskiemu na 70-lecie Jego urodzin. Red. W. Banyś, L. Bednarczuk, S. Karolak. Katowice 1999, s. 222–230.
  • Słowotwórstwo. Czasownik. W: Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia. Red. R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel. Warszawa 1999. Wyd. III poprawione, s. 536–583.
  • Teresa Zofia Orłoś. W: Studia z filologii słowiańskiej ofiarowane Profesor Teresie Zofii Orłoś. Red. H. Wróbel. Kraków 2000, s. 7–8.
  • Przyrostki tematyczne w polskiej fleksji. „Prace Filologiczne”. T. XLVI. Seria językoznawcza. Warszawa 2001, s. 655–660.
  • Słownik fleksyjny języka polskiego [współautor]. Red. W. Lubaszewski, H. Wróbel. Kraków 2001 [wydanie elektroniczne na płycie CD].
  • Struktury składniowe a ich realizacje tekstowe. W: Język w przestrzeni społecznej. Red. S. Gajda, K. Rymut, U. Żydek-Bednarczuk. Opole 2002, s. 499–506.
  • Czesko-polski słownik zdradliwych wyrazów i pułapek frazeologicznych [współautor]. Red. T.Z. Orłoś. Kraków 2003.
  • Uwagi o podręczniku Haliny i Tadeusza Zgółków Mówię, więc jestem. W: Prace Komisji do Oceny Podręczników Szkolnych. T. II. Red. A. Staruszkiewicz, G. Chomicki. Kraków 2003 (2004), s. 131–134.
  • Czesko-polska pozorna ekwiwalencja językowa. [współautor]. Red. T.Z. Orłoś. Kraków 2004.
  • Sufiksalne pary aspektowe w języku czeskim. „Rocznik Slawistyczny” LIV, 2004, s. 151–150.
  • Z problemów gramatyki polskiej i słowiańskiej. Red. M. Kita. Katowice 2004 [wybór 23 artykułów z lat 1967–2002]
  • Gramatyka w słowniku. W: H. Wróbel: Z problemów gramatyki polskiej i słowiańskiej. Katowice 2004, s. 204–213.
  • Profesor Teresa Zofia Orłoś (1930–2009). „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego”, z. LXVI, 2010, s. 27–29.
  • Funkcje morfemu -ną- w polskich czasownikach. „Prace Filologiczne”. T. LX. Seria Językoznawcza. Warszawa 2011, s. 331–340.
  • Profesor Irena Bajerowa (1921–2010). „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego”, z. LXVII, 2011, s. 5–8.
  • Glosa do terminu „wyrażenia funkcyjne”. „LingVaria”. R. X (2015), s. 173–179.
  • [rec.] Критська В.I., Недозим Т.I., Орлова Л.В., Пуздирєва Т.К. Романюк Ю.В.: Граматичний словник української літературної мови, Київ 2011. „Rocznik Slawistyczny” 2015. T. 64, s. 236–238.
  • O pracach nad słownikami fleksyjnymi. „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica” 12 (2017), s. 337–344.