PUBLIKACJE

ROK 2017

„Linguarum Silva”, t. 5: Słowo – wartość – jakość w języku i w tekście, red. B. Mitrenga, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2017, ISSN: 2300-0023, ss. 208.

Piąty tom „Linguarum Silva” zatytułowany Słowo – wartość – jakość w języku i w tekście (2016) zawiera dziesięć artykułów młodych polskich badaczy, zainteresowanych różnymi aspektami języka w ujęciu diachronicznym oraz synchronicznym, nadto odwołujących się w swoich językowych dociekaniach do zróżnicowanych chronologicznie, stylistycznie i funkcjonalnie tekstów, oraz jeden artykuł podejmujący zagadnienie języka z perspektywy neurolingwistyki. Choć artykuły są różnorodne tematycznie i metodologicznie, to jednak łączą je liczne odniesienia do tytułowych pojęć „słowo”, „wartość”, „jakość”, wykorzystanie w analizie materiału leksykograficznego (dawnego lub współczesnego) i/lub konkretnych tekstów pisanych lub mówionych (XVI-wiecznych Ewangelii, literatury opartej na motywie danse macabre, wypowiedzi kabaretowych, konferencji religijnych, wypowiedzi wyborczych, reklam). W poszczególnych artykułach Autorzy omawiają znaczenia wybranych słów (m.in. rzecz, chrapota, newralgiczny), wskazują na różnorodne określenia jakościowe i cechy kogoś lub czegoś (na przykład złodzieja, człowieka niewierzącego, upersonifikowanej Śmierci), odwołują się do wartości i wartościowania (w opisie stereotypu rodziny, w skeczach kabaretowych, w kampaniach wyborczych czy społecznych). Opublikowane w tomie artykuły świadczą o szerokim spektrum zagadnień poruszanych na łamach „Linguarum Silva”, potwierdzają także różnorodność zainteresowań badawczych Autorów, chcących podzielić się z czytelnikami swoimi naukowymi pasjami.


ROK 2016

W. Wilczek, Polski język motoryzacyjny początku XXI wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2017, ISBN: 978-83-8012-886-6, ss. 240.

wilczek-w-polski-jezyk-motoryzacyjny-okladkaKsiążka zawiera językoznawczą analizę portali motoryzacyjnych będących przykładem hobbystycznych serwisów internetowych. Oglądowi badawczemu poddano dwa typy portali: ogólne (stereotypowo adresowane do mężczyzn) oraz portale dla kobiet. Dwie główne perspektywy badawcze pracy to lingwistyka płci oraz socjolingwistyka. W podrozdziałach analitycznych dotyczących lingwistyki płci zostały zweryfikowane właściwości języka kobiet i mężczyzn oraz stereotypy płciowe obecne na gruncie motoryzacji. Przeprowadzone analizy w wielu miejscach zakwestionowały podział cech językowych względem danej płci oraz stereotypowe wyobrażenia na temat kierowców (głównie wizerunek kobiet za kierownicą). W części socjolingwistycznej scharakteryzowano najważniejsze kręgi leksykalno-semantyczne w socjolekcie motoryzacyjnym użytkowników portali internetowych. Opis poszczególnych zagadnień ukazał rozległość zaobserwowanego słownictwa oraz różnorodność środków językowych funkcjonujących w badanym socjolekcie. Złożoność i wielowątkowość podejmowanej tematyki zdecydowała o wyborze najbardziej istotnych zagadnień, umotywowanym próbą stworzenia szerokiego spektrum problematyki hobbystycznych portali internetowych dotyczących motoryzacji. Atutem pracy jest aktualność analizowanego materiału badawczego oraz wieloaspektowy opis języka motoryzacyjnego początku XXI wieku. Książka skierowana jest przede wszystkim do językoznawców i studentów o zainteresowaniach lingwistycznych. Może również stanowić ciekawą lekturę dla wszystkich osób interesujących się motoryzacją lub związanych w różny sposób z tą dziedziną.


Dyskurs i jego odmiany. red. Bożena Witosz, Katarzyna Sujkowska-Sobisz, Ewa Ficek, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2016, ISBN: 978-83-8012-790-6, ss. 368.

dyskurs_i_jego_odmiany_oklPublikacja gromadzi teksty przedstawicieli zróżnicowanego pod względem metodologicznym i problemowym nurtu badań nad dyskursem w Polsce. Autorzy poszczególnych artykułów zarówno rozważają istotne zagadnienia teoretyczne, jak i dają obraz różnych odmian dyskursu publicznego, zwłaszcza instytucjonalnych (urzędowy, religijny, edukacyjny, terapeutyczny, turystyczny), wspólnot ideologicznych, etnicznych i kulturowych, oraz bogato reprezentowanego w tomie dyskursu medialnego. Interesująco wypadła – obrana w kilku artykułach – perspektywa oglądu śledząca sposoby aktualizowania tego samego zagadnienia w różnych mediach i przez różne wspólnoty dyskursu. Wiele miejsca w opracowaniu poświęca się problematyce teoretycznej (sposobom podziału przestrzeni komunikacji publicznej, metodom analizy dyskursu czy wreszcie kontekstom badawczym, które metody analizy dyskursu otwierają i z którymi się splatają).


jezyk_w_internecie_oklJęzyk w internecie. Antologia. red. M. Kita, red. I. Loewe, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2016,  ISBN: 978-83-8012-697-8, ss. 244.

Tom Język w internecie. Antologia jest uszczegółowieniem poprzedniej publikacji redaktorek pt. Język w mediach. Antologia. W tym cyklu ukazał się też niedawno zbiór Język w telewizji. Antologia (2016). Internet jest medium i zarazem środowiskiem komunikacyjnym niewyobrażalnie rozległym, zróżnicowanym i sfragmentaryzowanym. Wybrane do antologii teksty ukazują zjawiska ważne w komunikacji werbalnej, ale też będące fragmentami czy wycinkami „galaktyki języka internetu”. W tomie Czytelnik znajdzie artykuły znawców problematyki z różnych ośrodków naukowych. Są tu teksty podejmujące problematykę ogólną, teoretyczną, jak też opisy i analizy oraz interpretacje zjawisk szczegółowych, ujmujące istotne i nowe zjawiska charakterystyczne dla języka w internecie, wypracowującego praktyki komunikacyjne charakterystyczne dla niego, ale też wchłaniającego właściwości wcześniejszych mediów. To, co dla niego typowe, to duża dynamika zmian dokonujących się w przestrzeni komunikacji w Sieci.


dyskurs_autopromocyjny_t_2_oklDyskurs autopromocyjny i jego współczesne odsłony, t. 2, red. A. Kalisz, E. Tyc, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2016, ISBN: 978-83-8012-767-8, ss. 168.

Celem tomu jest ukazanie autopromocji jako kategorii żywo obecnej współcześnie w różnych dziedzinach naszego życia. Pokazanie elementów, które zasługują na uznanie oraz mogą zostać włączone do dobrych praktyk komunikacyjnych. Uświadomienie, że autopromocja i autoprezentacja to kategorie, których współczesny, mocno zanurzony w kulturze mediów człowiek nie uniknie. Są to kategorie dziś nie tylko modne, lecz także ekspansywnie rozwijające się i nieustannie profesjonalizujące się. Zaryzykujemy również stwierdzenie, że dziś jesteśmy skazani na autopromocję i autoprezentację. Nie można zatem ignorować wagi tych zagadnień. Przeciwnie, należy o nich wiedzieć dużo i coraz więcej, żeby być z jednej strony świadomym odbiorcą, z drugiej zaś profesjonalnym i intencjonalnym nadawcą komunikatów autopromocyjnych.


A. Piela, Pozorna tożsamość. Polskie tradycjonalizmy z semantycznym archaizmem, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2016, ISBN: 978-83-8012-731-9, ss. 200.

dr A PielaPodstawowym celem monografii jest opis wybranych współczesnych połączeń wyrazowych (frazeologizmy, paremie, zestawienia, terminy) mieszczących w swoim składzie archaizm semantyczny. Omawiane w pracy konstrukcje słowne nie noszą wyraźnych śladów archaiczności, z pozoru są współczesne, tożsame, niczym się nie wyróżniają. To dowód na to, że ślady obecności historii we współczesnej polszczyźnie nie zawsze łatwo wykryć, czasem są one utajone, a nawet nieuświadamiane. Tego typu związki wyrazowe autorka nazywa w rozprawie tradycjonalizmami (w opozycji do związków bez archaicznych form języka w swoim składzie). Analizie poddaje każdą z osobna konstrukcję słowną z archaizmem, pokazuje w przekroju historycznym jej losy w języku polskim. Opis zachowanych do współczesności jednostek jest dla badaczki bodźcem do podejmowania szerszych rozmyślań m. in. na temat powodów trwałości jednych frazeologizmów z elementem archaicznym i braku stabilizacji innych czy procesów reinterpretacyjnych. Fakt, że wyrazy zachowały swoje dawne znaczenia w konstrukcjach słownych, nie oznacza jeszcze, że te sensy są trwałe i nie mogą ulec zapomnieniu. Zdarza się, że konstrukcje słowne mieszczące jakiś historyczny element języka są dzisiaj rozumiane na nowo, interpretowane na podstawie aktualnego znaczenia wyrazu, czasem ulegają modyfikacjom semantycznym czy formalnym.


Bogactwo polszczyzny w świetle jej historii. T. 6., red. Joanna Przyklenk, red. Wioletta Wilczek, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2016, ISBN: 978-83-8012-798-2, ss. 160.

bogactwo_polszczyzny_t_6_oklPublikacja przedstawia dorobek ogólnopolskiej konferencji naukowej studentów, doktorantów i młodych doktorów (Katowice, 6 XI 2014). Autorki zgromadzonych w tomie artykułów skupiały się w swoich artykułach zwykle na takich kwestiach, jak: 1) opis leksyki dawnej (też współczesnej) zorientowany słowotwórczo, semantycznie czy etymologicznie; 2) problemy nominacji w historii polszczyzny – zarówno nominacji prioprialnej, jak i apelatywnej; 3) konceptualizacja pojęć w języku, a co za tym idzie – w kulturze. Wskazane kręgi tematyczne stały się podstawą podziału niniejszej książki na trzy części. Autorki zebranych w tej publikacji prac udowodniły po raz kolejny, że historia języka polskiego jest zajmującą dziedziną wiedzy, której rozpoznanie przybliża nas do zrozumienia nie tylko epok minionych, ale także współczesnych tendencji rozwojowych polszczyzny i polskiej kultury.


ILoeweI. Loewe, Paratexts in the mass media communication. Saarbrücken 2016: LAP Lambert Academic Publishing, ss. 74 (ISBN: 978-3-659-81929-2, tłum. z polskiego Ryszard Wylecioł).

Książka Iwony Loewe Paratexts in the mass media communication (2016) jest angielską wersją rozprawy habilitacyjnej tej autorki Gatunki paratekstowe w komunikacji medialnej (2017). Praca zawiera efekty badań nad obecnymi we współczesnej kulturze gatunkami w funkcji prezentacyjno-rekomendujacej. Autorka opisała noty edytorskie (blurbs), zajawki telewizyjne (forszpany), zapowiedzi radiowe i telewizyjne, prasowe i internetowe lidy (leads) itd. Parateksty oddzieliła od gatunków metatekstowych i od reklamy. Opracowanie zawiera wykłady na temat kondycji współczesnych mediów oraz gatunku jako pojęcia operacyjnego dla językoznawstwa, literaturoznawstwa i medioznawstwa. Książka adresowana jest do szerokiego grona badaczy współczesnych mediów, to znaczy językoznawców, medioznawców, komunikologów oraz studentów kierunków humanistycznych.


Język w telewizji. Antologia. red. M. Kita, red. I. Loewe, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2016,  ISBN: 978-83-8012-695-4, ss. 256.

okladkaW latach 80. XX wieku w europejskiej telewizji zaszły zmiany, które w Polsce można obserwować dopiero na przełomie wieków. Pięćdziesiąt pierwszych lat telewizji określono mianem paleotelewizji, potem zaczął się czas neotelewizji. Telewizja dziś upublicznia za zgodą swojego odbiorcy to, co było dotąd prywatne. Kultura mediów informujących i edukujących uległa transformacji do kultury współuczestnictwa w tych czynnościach – kultury reakcji. Antologia niniejsza jest uszczegółowieniem poprzedniego wydawnictwa redaktorek pt. Język w mediach. Antologia. W dwu wydaniach, których doczekała się publikacja (2012, 2014), autorki zamieściły działy poświęcone poszczególnym mediom masowym, przypisując im kilka reprezentatywnych wedle nich artykułów. Każdy redaktor i autor projektuje pewnego czytelnika. Tymi dla wybranych do tej antologii tekstów są odbiorcy zainteresowani w jakimkolwiek stopniu (adept, badacz, słuchacz, student) poglądami językoznawców, mediolingwistów, komunikologów, medioznawców, kulturoznawców.


A. Rejter, Nazwa własna wobec gatunku i dyskursu, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2016, ISBN: 978-83-8012-800-2, ss. 240.

Praca stanowi próbę opisu gatunku i dyskursu przez pryzmat nazw własnych obecnych w jego nazwa_wlasna_wobec_gatunku_okl_erealizacjach tekstowych, jej koncepcja zatem polega na połączeniu zdobyczy szeroko pojętej lingwistyki tekstu i teorii dyskursu z onomastyką (ściślej: onomastyką literacką). Interesujące było, jak nazwa własna współtworzy poszczególne piętra i obszary komunikacji. Materiał badawczy wykorzystany w monografii stanowią barokowe teksty artystyczne reprezentujące różne estetyki oraz wszystkie etapy rozwoju epoki. Sięgnięto do twórczości wielu poetów, zarówno tych pierwszoplanowych, jak i mniejszego formatu. Takie założenie pozwoliło osiągnąć obraz uśredniony i stosunkowo pełny. Na poziomie gatunku obserwacją objęto fraszkę i gatunki jej pokrewne (uwzględniono główne komponenty wzorca tekstowego), na poziomie dyskursu natomiast – dyskurs miłosny i erotyczny oraz metafizyczny. W postępowaniu badawczym skupiono się zarówno na kwestiach prototypowych, centralnych, jak i peryferyjnych, sekundarnych, skoncentrowano się także – zwłaszcza w wypadku dyskursu – na problematyce pogranicza.


ROK 2015

B. Witosz, Grundlagen der Textsortenlinguistik, Frankfurt am Main, Berlin, Bern, Bruxelles, New York, Oxford, Wien 2015 ISBN 978-3-631-64099-9, ss. 268.

264099_cover_frontKsiążka Bożeny Witosz Grundlagen der Textsortenlinguistik (2015) jest zmienioną wersją wcześniejszej publikacji tej autorki  Genologia lingwistyczna. Zarys problematyki (2005). Zmiany wynikały z konieczności dostosowania sposobu prezentacji teorii, metodologii i praktyki interpretacyjnej polskiej genologii lingwistycznej do oczekiwań i wiedzy odbiorcy niemieckojęzycznego, jak również z potrzeby uwzględnienia zmian, jakie dokonały się w kulturze w ciągu ostatnich lat, w wyniku których między innymi powstało wiele nowych form wypowiedzi. Zarówno w Polsce, jak i w Niemczech badania nad tekstem stanowią ważny nurt lingwistyki, jednakże tradycja badań jest inna. Z jednej strony wymagało to dostosowania polskiej terminologii i konceptualizacji podstawowych kategorii pojęciowych do istniejących w teorii genologii niemieckojęzycznej (tekstologia niemiecka nie posługuje się pojęciem gatunku w naszym rozumieniu), z drugiej – zaprezentowanie nowemu czytelnikowi specyfiki myślenia o gatunku mowy, jakie ugruntowało się w naszym kręgu badawczym.


DanusiaDiagnoza i terapia zaburzeń realizacji fonemów, red. D. Pluta-Wojciechowska przy współpracy A. Płonki, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015, ISBN:  978-83-8012-568-1, ss. 304.

Monografia jest adresowana do specjalistów zajmujących się pomocą osobom z zaburzeniami artykulacji, w szczególności zaś do logopedów, a także do językoznawców, pedagogów, psychologów i lekarzy. Zaburzenia realizacji fonemów przedstawione są z różnych perspektyw. Autorzy artykułów podejmują tematykę związaną z diagnozą systemu fonetyczno-fonologicznego, czynnikami warunkującymi jego rozwój, a także z  terapią logopedyczną. Odnajdujemy również doniesienia o wynikach najnowszych badań dotyczących zaburzeń systemu fonetyczno-fonologicznego. Autorami tekstów są znani w środowisku logopedycznym naukowcy i praktycy, logopedzi i lekarze. Opracowanie zawiera także recenzje najnowszych książek dotyczących zagadnień logopedycznych.


JanowskaA Janowska, Kształtowanie się polskiej klasy przyimków wtórnych, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015, ISSN: 0208-6336,  ISBN: 978-83-8012-745-6, ss. 124.

Książka przedstawia zarys problemu ewolucji przyimków wtórnych w ujęciu diachronicznym: ukazuje najważniejsze kierunki ich rozwoju oraz mechanizmy ich kształtowania się. Autorka nie tylko zbiera dotychczasowy stan badań, lecz również w wielu wypadkach proponuje inne spojrzenie na opisywane zjawiska. W analizie uwzględnia przyimki wtórne wykrystalizowane z innych części mowy i przyimki złożone, z boku pozostawiając zagadnienia semantyczne, gdyż – zdaniem autorki – wymagają one dokładnego omówienia w obrębie poszczególnych grup semantycznych. Monografia jest zatem wstępem do dalszych badań historycznych. Pierwszy rozdział dotyczy uzgodnień teoretycznych, zasad wyróżniania przyimków wtórnych i problemów interpretacyjnych materiału językowego. W najobszerniejszej, drugiej części omówiono relacje genetyczne przyimków z innymi częściami mowy, a w ostatniej – zagadnienie rozbudowywania form przyimkowych.


KleszczowaK. Kleszczowa, U źródeł polskich partykuł. Derywacja funkcjonalna, przemiany, zaniki, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015, ISSN: 0208-6336, ISBN: 978‑83‑8012-674-9 (wersja drukowana), ISBN: 978‑83‑8012-675-6 (wersja elektroniczna), ss. 151.

Monografia wpisuje się w nurt badań historycznych, jednak ma charakter ahistoryczny. Autorka nie starała się bowiem pokazywać tendencji, nie budowała obrazu poszczególnych płaszczyzn czasowych. Nadrzędnym celem było uchwycenie mechanizmów rządzących ewolucją języka, a właściwe zasad, na których opiera się derywacja funkcjonalna umożliwiająca przesuwanie się jednostek planu przedmiotowego do klasy partykuł, operatorów metatekstowych.


Liszczyk-KubinaK. Lisczyk-Kubina, Fazowość i jej wykładniki w polszczyźnie, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015, ISBN: 978-83-8012-593-3, ISSN: 0208-6336, ss. 208.

Monografia zawiera opis sposobów wyrażania faz akcji we współczesnej polszczyźnie. Analizom zostały poddane leksemy fazowe, takie jak: czasowniki, rzeczowniki fazowe, przymiotniki fazowe, a także jednostki nieciągłe (frazeologizmy oraz metaforyczne połączenia czasowników z rzeczownikami). Analizom materiałowym towarzyszy w monografii refleksja teoretyczna nad aspektem gramatycznym i leksykalnym czasowników fazowych, ich łączliwością, a także możliwością wzajemnego zastępowania. Namysł nad kategorią aspektu pozwolił dodatkowo uporządkować niejednorodną terminologię z zakresu fazowości.


Mitrenga - PolskieD. Bałabaniak, B. Mitrenga, Polskie intensyfikatory w ujęciu historycznym, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015, ISBN: 978-83-8012-741-8 (wersja drukowana), ISBN: 978-83-8012-742-5 (wersja elektroniczna), ss. 196.

W niniejszej pracy intensywność jest pojmowana w sposób semantyczny, dlatego jej zakres  obejmuje opis jednostek leksykalnych zbliżonych znaczeniowo do współczesnego bardzo. Opisu dokonano z perspektywy diachronicznej w powiązaniu z opisem synchronicznym, co umożliwiło prezentację funkcjonowania jednostek typu diabelnieprzedniewysoce w dawnej i obecnej polszczyźnie. Wykorzystanie obu perspektyw pozwoliło z jednej strony na przedstawienie genezy i przemiany konkretnych wyrażeń, z drugiej zaś – na uchwycenie mechanizmu językowego, który leży u źródła tych przemian.


P. Rybka, Międzynarodowy alfabet fonetyczny w slawistyce, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015, ISBN: 978-83-8012-386-1, ss. 180.

PRybkaMonografia stanowi obszerny przewodnik po transkrypcji międzynarodowej. Zawiera wszystkie obowiązujące obecnie symbole międzynarodowego alfabetu fonetycznego wraz z omówieniem wartości symboli i sposobem ich użycia. Wiele zamieszczonych w pracy wzorów transkrypcji pochodzi z literatury fonetycznej lub stanowi autorskie propozycje transkrypcji bardziej skomplikowanych artykulacji. Czytelnik znajdzie tu m.in. obszerne zestawienie porównawcze symboli slawistycznych i międzynarodowych wraz z niezbędnym komentarzem, transkrypcję różnych typów aktywności krtani, omówienia sposobów transkrypcji najważniejszych artykulacji złożonych: palatalizacji, labializacji, afrykat, unosowienia, dyftongów. Praca wypełnia lukę w polskim piśmiennictwie językoznawczym, w którym od wielu już lat brakuje pełnego opisu obecnie obowiązującego standardu transkrypcji międzynarodowej. Przygotowywana była z myślą głównie i badaczach języków słowiańskich, może być wartościową pozycją również dla lingwistów innych specjalności i logopedów.


StawnickaJ. Stawnicka, Polityka bezpieczeństwa w województwie śląskim, Dąbrowa Górnicza 2015, ISBN: 978-83-64927-72-0, ss. 170.

Książka poświęcona jest problematyce związanej z kształtowaniem polityki bezpieczeństwa w województwie śląskim. W rozdziale teoretycznym autorka prezentuje konceptualizacje pojęć ‘bezpieczeństwo’ oraz ‘porządek publiczny’, kolejne rozdziały poświęca analizie działań podmiotów odpowiedzialnych za ochronę bezpieczeństwa i porządek publiczny, omawia zagadnienia związane z kierunkami działań Wojewody Śląskiego na rzecz bezpieczeństwa i porządku publicznego. W ujęciu dyscyplinarnym przedstawia zagadnienia poświęcone organizowaniu i przeprowadzaniu ćwiczeń z zakresu zarządzania kryzysowego, omawia rolę Policji w systemie bezpieczeństwa i porządku publicznego, koncentruje się również na roli śląskiej Policji w kształtowaniu polityki bezpieczeństwa w województwie śląskim. Osobny rozdział poświęca autorka problematyce komunikowania się Policji ze społeczeństwem w ramach debat społecznych. Publikacja zawiera również wybrane propozycje szkoleniowe dla funkcjonariuszy Policji.


WąsińskaK. Wąsińska, Słownictwo mentalne w historii polszczyzny. Studium słowotwórczo-leksykalne, Wydawnictwo Uniwersytet Śląskiego,  Katowice 2015, ISBN: 978-83-8012-739-5, ss. 208.

Książka zawiera analizy polskich wyrazów opartych na pięciu prasłowiańskich rdzeniach: *mn-, *myśl-, *um-, *věd- oraz *zn-. W poszczególnych podrozdziałach etymologicznie został scharakteryzowany każdy wymieniony rdzeń, a leksemy zbudowane na jego bazie opatrzono komentarzem słowotwórczym oraz semantycznym. Główną zaletą monografii są analizy modeli słowotwórczych, które tworzą strukturę gniazd morfologicznych skonstruowanych przez autorkę. W gniazdach wskazano hierarchię leksemów danego prasłowiańskiego rdzenia pod względem ich przyrostu, stabilności oraz ubytku. Umożliwia to dalsze analizy i interpretacje słownictwa mentalnego oraz badania jego relacji do innych klas semantycznych.


Gatunki mowy 2015Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 5: Gatunek a granice, red.  D. Ostaszewska, J. Przyklenk, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego,  Katowice 2015,  ISBN: 978-83-8012-347-2; ISSN 0208-6336, ss. 552.

Publikacja skierowana jest do badaczy specjalizujących się w zagadnieniach genologicznych. Piąty już tom prezentuje naukowy namysł nad gatunkami mowy, głównie użytkowymi, które nie doczekały się jeszcze szczegółowych opracowań. Uczeni z różnych ośrodków krajowych i zagranicznych zaprezentowali także rozwój gatunków na przestrzeni wieków. Ponadto przedmiot uwagi badaczy stanowiły tak ważne dla genologii propozycje rozwiązań, jak międzygatunkowość relacji i wynikające z niej możliwości nakładania się oraz krzyżowania gatunków w strefach pogranicznych, a także procesy adaptacji gatunków z uwzględnieniem zjawiska współistnienia różnych gatunków w obrębie nadrzędnej struktury.


DYSKURS autopromocyjnyDyskurs autopromocyjny i jego współczesne odsłony, t. 1, red. A. Kalisz, I. Loewe, E. Tyc, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015, ISSN: 0208-6336, ISBN: 978-83-8012-414-1, ss. 116.

Zasadniczym tematem tomu jest wieloaspektowe ujęcie dyskursu autopromocyjnego we współczesnych realiach. Wśród autorów znaleźli się językoznawcy, logopedzi, trenerzy biznesu, medioznawcy oraz kulturoznawcy, którzy w swoich tekstach przedstawili zjawisko autopromocji w perspektywie zarówno swoich badań naukowych, jak i doświadczeń zawodowych. Tom adresowany jest do studentów specjalizacji: dziennikarstwo, komunikacja medialna, komunikacja promocyjna oraz dyskurs publiczny w obrębie studiów humanistycznych oraz do studentów dziennikarstwa i różnych specjalizacji medialnych na Wydziałach Nauk Społecznych oraz Pedagogiczno-Psychologicznych.


WęsierskaZaburzenia płynności mowy – teoria i praktyka, t. 1, red. K.  Węsierska, Wydawnictwo Komlogo – Uniwersytet Śląski, Katowice 2015, ISBN: 978-83-61339-15-1, ss. 312.

Publikacja jest pokłosiem konferencji o tym samym tytule. Zawiera wyniki badań naukowców reprezentujących polskie i zagraniczne ośrodki naukowe, a także refleksje płynącej z wnikliwej literatury przedmiotu oraz bogatych doświadczeń praktycznych autorów. Monografia składa się z trzech części. Pierwszą poświęcono artykułom rozważającym w różnych aspektach problematykę zaburzenia płynności mowy. Część druga mieści teksty dotyczące diagnozy i terapii jąkania, są tu też artykuły traktujące o sytuacji szkolnej ucznia jąkającego się. Ostatnia część ukazuje zaburzenia płynności mowy, takie jak giełkot czy objawy niepłynności mowy towarzyszące afazji ujęte w aspekcie społecznym i terapeutyczno-diagnostycznym.


MITRENGA LS„Linguarum Silva”, t. 4: W kręgu zagadnień języka i tekstu, red. B. Mitrenga, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015, ISSN: 2300-0023, ss.270.

Opracowania, które znalazły się w pierwszej części czwartego już tomu „Linguaurm Silva”, mają charakter historycznojęzykowy, zaś te zamieszczone w drugiej  odnoszą się do współczesnego  języka i szeroko rozumianych tekstów kultury. Prace są w znacznym stopniu zróżnicowane, m.in. metodologicznie, materiałowo, pod względem przyjętej przez autorów perspektywy oglądu danych językowych czy stopnia szczegółowości opisu. Badacze historii języka analizują wybrane grupy słownictwa oraz staropolską legendę o świętej Dorocie, rekonstruują językowy obraz Boga w XVI-wiecznej homiletyce Piotra Skargi. Artykuły z drugiej części jako materiał badawczy wykorzystują współczesną leksykę i/lub typowe dla obecnych czasów, istniejące w przestrzeni mediów elektronicznych teksty określane jako legendy miejskie, memy internetowe oraz reklamy telewizyjne. W trzeciej części tomu zamieszczono teksty poświęcone rozważaniom na temat ekonomiczności środków językowych oraz opisowi metody antropometrycznej w badaniach artykulacji polskich samogłosek


LatusekA. Szczepanek, Byleby by było zawsze na swoim miejscu. Cząstka by w historii polszczyzny, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015, ISBN: 978-83-8012-372-4, ss. 136.

Publikacja skierowana jest do obcokrajowców uczących się języka polskiego na poziomie zaawansowanym (C1–C2), którzy potrafią już tworzyć skomplikowane struktury zdań oraz znają wiele związków frazeologicznych. Książka zawiera dwa typy ćwiczeń. Do pierwszego należą te, które koncentrują się na konstruowaniu zdań z cząstką by i można je wykonywać samodzielnie – na końcu znajduje się klucz do ćwiczeń. Do wykonania drugiego typu ćwiczeń potrzebna jest wiedza pragmatyczna, dlatego najlepiej wykonywać je pod okiem lektora. Dział Po lekcji to dodatek, który ma utrwalać zdobytą wiedzę.


Stawnicka J., Doskonalenie lokalne w Policji a współpraca z podmiotami zewnętrznymi. Efekt synergii,  Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015,  ISBN: 978-83-8012-582-7, ss. 164.

Książka zawiera projekty 10 szkoleń, które mogą być przydatne w przygotowaniu oraz prowadzeniu szkoleń dla funkcjonariuszy Policji, w tym zarówno kadry kierowniczej, jak i policjantów ogniwa patrolowo-interwencyjnego, dzielnicowych, a także policjantów pionu kryminalnego. Są to szkolenia doskonalące kompetencje komunikacyjne i kompetencje społeczne funkcjonariuszy Policji w dziesięciu obszarach, między innymi kreowania dyskursu publicznego, kreowania wizerunku Policji przez marketing narracyjny, efektywnej komunikacji wewnętrznej, zarządzania narracyjnego dla przełożonych w Policji, negocjowania kryzysowego, lingwistyki kryminalistycznej, prowadzenia negocjacji kryzysowych, prowadzenia działań profilaktyczno-edukacyjnych.


ROK 2014

MitrengaB. Mitrenga, Zmysł smaku. Studium leksykalno-semantyczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2014, ISBN: 978-83-226-2297-1 (wersja drukowana), ISBN: 978-83-8012-033-4 (wersja elektroniczna), ss. 296.

Książka zawiera szczegółowy opis leksyki związanej ze zmysłem smaku w ujęciu historycznojęzykowym. Podjęto w niej próbę pokazania, w jaki sposób na przestrzeni wieków zmieniało się postrzeganie, zdawałoby się tak niezmiennych jakości, jakimi są cztery podstawowe smaki: słonysłodkikwaśny i gorzki. Analizę materiału językowego opatrzono komentarzem historyczno-kulturowym dotyczącym zmieniających się upodobań smakowych Polaków i kształtowania się kuchni polskiej. Obserwacją objęto leksykę smakową zarówno w znaczeniu podstawowym, jak i metaforycznym. Praca, oprócz analizy leksyki związanej z samym pojęciem smaku i z poszczególnymi smakami, ukazuje zagadnienia teoretyczne i ogólne dotyczące percepcji smakowej


Tambor, MaciołekJ. Tambor, M. Maciołek, Głoski polskie. Cz. 1. Przewodnik fonetyczny dla cudzoziemców i nauczycieli uczących języka polskiego jako obcego. Wydanie II uzupełnione z uwzględnieniem wymowy zapożyczeń. Cz. 2. Rentgenogramy, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Wydawnictwo Gnome, Katowice 2014, ISBN: 978-83-63268-34-3, ss. 122 + 49 kart+ CD.

Wydanie drugie uzupełnione przewodnika przeznaczonego dla cudzoziemców uczących się języka polskiego oraz dla nauczycieli, lektorów prowadzących zajęcia kursowe z języka polskiego jako obcego. Do opisów przedstawiających wzorcową artykulację polskich samogłosek i spółgłosek, zasad prawidłowego akcentowania wyrazów i połączeń wyrazowych we współczesnej polszczyźnie dołączono informacje na temat wymowy zapożyczeń.


WyrwasK. Wyrwas, Opowiadania potoczne w świetle genologii lingwistycznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2014, ISBN: 798-83-226-2251-3 ss. 240.

Monografia zawiera językoznawczy opis opowiadania – podstawowej formy komunikowania się występującej w rozmowie potocznej. Teksty wykorzystane w analizach są zapisami autentycznych, nagranych rozmów. Opowiadanie ujmuje autorka jako gatunek mowy, który umożliwia ludziom dzielenie się doświadczeniami osobistymi oraz pozwala uchwycić poczucie czasu i uświadamia człowiekowi nie tylko zmienność życia, lecz także jego jedność, ciągłość, powtarzalność. Opracowanie rozpoczynają uwagi o wszechobecności form narracyjnych poprzez biologiczne, psychologiczne i filozoficzne refleksje nad pojęciami narracji, narracyjności, myślenia narracyjnego aż do prezentacji  językowych sposobów budowania opowiadania w polskim języku potocznym oraz analizy pozajęzykowych uwarunkowań prowadzących do powstawania odstępstw od schematu. Autorka oprócz szczegółowego językoznawczego opisu struktury narracyjnej omawia funkcje tytułowego gatunku mowy.


Rejter„Język Artystyczny”, t. 15: Język(i) kultury popularnej, red. A. Rejter, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2014, ISSN: 0208-6336, ISSN: 0209-3731, ss. 170.

Zamieszczone w 15 już tomie czasopisma artykuły to głosy w dyskusji nad miejscem i rolą kultury popularnej w dzisiejszym świecie. Formułowane przez autorów refleksje są wynikiem naukowego oglądu zróżnicowanych gatunkowo tekstów. Analizie poddano poezję najnowszą i jej polifoniczność kulturową, przyjrzano się zagadnieniu tożsamości wampirów, kreacji wizerunku mężczyzny w literaturze gejowskiej i  elitarnemu egalitaryzmowi Kabaretu Starszych Panów. Badacze podjęli również metarefleksję nad literaturą wyróżnioną Nagrodą Literacką Nike, problematykę stylu podróżopisarstwa Mariusza Wilka, językowej kreacji zapachu w tekstach medialnych. Dokonano wreszcie onomastycznoliterackiej analizy prozy Ignacego Karpowicza.


Loewe, KurosDwujęzyczność, wielojęzyczność i wielokulturowość. Szanse i zagrożenia na drodze do porozumienia, red. I. Loewe, K. Kuros-Kowalska, Wydawnictwo Fonem. Eu, Gliwice 2014, ISBN: 978-83-935108-9-4, ss.320.

Książka zawiera refleksje filologów, językoznawców i logopedów na temat zjawisk występujących w społeczeństwie, takich jak funkcjonowanie młodych ludzi w dwujęzycznym środowisku i kulturze oraz łatwe stykanie się kultur narodowych i jego efekty. Globalizacja społeczna, przemysłowa, medialna, konsumpcyjna, kulturowa dotycząca Europy, Ameryki Północnej i wschodniej Azji spowodowała ujednolicanie pragnień i potrzeb społecznych, a otwarcie granic zwiększyło migrację ludności w ramach Europy. O efektach tych zdarzeń traktują zgromadzone w tomie publikacje autorek pochodzących z różnych kręgów kulturowych: polskiego, włoskiego, brytyjskiego, australijskiego i amerykańskiego Niniejsza publikacją inicjuje cykl tomów dotyczących wymienionych w tytule zagadnień kulturowych.


PrzyklenkBogactwo polszczyzny w świetle jej historii, t. 5, red. J.  Przyklenk, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2014, ISBN: 978-83-226-2258-2, ss. 276.

Piąty – jubileuszowy – tom pokonferencyjny mieści w pięciu częściach wyniki pracy naukowej studentów, doktorantów i młodych doktorów. Pierwsza część obejmuje prace analizujące leksykę historyczną, zmianę znaczeń i frazeologię. W części drugiej znajdują się studia onomastyczne prezentujące historię polskich imion. Kolejna część pokazuje konceptualizację wybranych aspektów zmysłowości i uczuć. Na część czwartą składają się tekstologicznie zorientowane badania nad wypowiedziami typu religijnego, opis pieśni XVI i początku XVII wieku oraz spojrzenie na twórczość Jana Kasprowicza z perspektywy genologicznej. Ostatnia, piąta część poświęcona została omówieniu sposobu funkcjonowania polszczyzny na terenie wielokulturowym i wielojęzycznym oraz aspektom świadomości językowej ujmowanej diachronicznie. Przedstawione wyniki badań mogą stać się inspiracją do dalszych badań nad językiem, kulturą i człowiekiem.


Mitrenga LS„Linguarum Silva”, t. 3: Zmienność – stałość – różnorodność w dawnej i współczesnej polszczyźnie, red. B. Mitrenga, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2014, ISSN: 2300-0023, ss. 204.

Pierwsza część trzeciego tomu prezentuje artykuły podejmujące refleksję metodologiczną nad możliwością synkretycznej analizy dawnego materiału leksykalnego, a także omawiające wyrażenia funkcyjne w ujęciu diachronicznym oraz ewolucję semantyczną wybranych leksemów. Druga część koncentruje się na polszczyźnie najnowszej: ukazuje analizę określeń czasowych wnoszących informację o fazie akcji; opisuje językowe wyznaczniki płci w dowcipach o polskim małżeństwie; profilowanie pojęcia rodziny i jej alternatywnych form w serialu M jak miłość; różnorodne sposoby wyrażania niezadowolenia przez użytkowników forów internetowych oraz internautów korzystających z serwisu demotywatory.pl; a także mowę Górnoślązaków i różnorodne sposoby jej funkcjonowania w Internecie. Trzecia część (Varia) zawiera m.in. recenzję książki Agnieszki Słobody pod tytułem Liczebnik w grupie nominalnej średniowiecznej polszczyzny. Semantyka i składnia (2012).


Szczepanek, KleszczWyrażenia funkcyjne w perspektywie diachronicznej, synchronicznej i porównawczej, red. K. Kleszczowa, A. Szczepanek, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2014, ISSN: 0208-6336, ISBN: 978-83-226-2277-3, ss. 288.

Tom jest plonem sympozjum naukowego z 14–15 grudnia 2012 roku zorganizowanego na Uniwersytecie Śląskim w ramach projektu badawczego pt. Polskie wyrażenia funkcyjne w ujęciu diachronicznym. Wyrażenia funkcyjne w zamieszczonych w książce artykułach poddane są oglądowi z różnych perspektyw – tom obfituje w rozważania natury teoretycznej, sporo w nim analiz konkretnych klas i zarazem konkretnych jednostek leksykalnych, opisywane są głównie polskie wyrażenia funkcyjne, ale nie brak też uwag odnośnie do stanu badań i analiz jednostek leksykalnych w innych językach europejskich. Specyfiką tomu jest wiązanie rozważań historycznych z doświadczeniem językoznawców szkoły toruńsko-warszawskiej, specjalizującej się w studiach nad wyrażeniami funkcyjnymi współczesnej polszczyzny.


Liszczyk,MaciołekGranica w języku – język w granicach, red. K. Lisczyk-Kubina, M. Maciołek, Wydawnictwo Gnome, Katowice 2014, ISBN: 978-83-63268-30-5, ss. 108.

Teksty zawarte w tym tomie pokazują różne możliwości podejścia do tematu granicy, dają początek rozważaniom nad istnieniem, stawianiem i przekraczaniem granic, ich otwieraniem i zamykaniem. Równie wiele dróg (ku granicom i przez granice) wyznaczają teksty systemowe pokazujące granice między znaczeniami i kategoriami oraz te, które wskazują granice i cezury czasowe w języku polskim, ograniczenia w użyciach tekstowych. W tomie znalazły się wreszcie artykuły mówiące o zagranicznych realiach pisane przez osoby, które fizycznie przekroczyły granice swojego kraju i swojego języka i znalazły się w granicach obcej dla siebie przestrzeni kulturowej i językowej.


Loewe KitaJęzyk w mediach. Antologia, red. M. Kita M., I. Loewe, II wydanie, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2014, ISBN: 978-83-226-2064-9, ss. 304.

Publikacja jest wyborem tekstów dotyczących języka w mediach współczesnych. Podzielona jest na części poświęcone konkretnym mediom: prasie, radiu, telewizji i Sieci. Celem Autorek niniejszego wyboru było dostarczenie jego adresatowi, czyli studentowi specjalizacji dziennikarskiej lub specjalności dyskurs publiczny w obrębie studiów humanistycznych, a szczególnie polonistycznych, wiarygodnego przekroju stanu badań. Publikacja ma stanowić przewodnik i pomoc w studiowaniu językowokomunikacyjnych aspektów dyskursu mediów. Zamieszone w niej artykuły lingwistów, czasem trudno dostępne, dają orientację w tym, co wiemy o języku w mediach / języku mediów. Pomocny w samodzielnym pogłębianiu wiedzy ma być również zaproponowany zestaw lektur, które umieszczają badania językoznawcze w szerszym kontekście dyscyplin naukowych zajmujących się mediami


 ROK 2013

FicekE. Ficek, Poradnik. Model gatunkowy i jego tekstowe aktualizacje, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2013, ISBN: 978-83-226-2175-2, ss. 200.

Przedmiotem publikacji jest problem gatunkowości poradnika – niezwykle ekspansywnej, polimorficznej i transgresyjnej formy wypowiedzi, która nie doczekała się dotąd monograficznego opracowania językoznawczego. O wyborze tak atrakcyjnego poznawczo tematu badań zdecydowało również przeświadczenie o niebagatelnym znaczeniu poradnictwa jako zjawiska będącego istotnym komponentem kultury terapeutycznej. Wykorzystując ustalenia zorientowanej lingwistycznie genologii, oglądowi poddała autorka przede wszystkim współczesne poradniki książkowe (rodzime i tłumaczone), a także – pośrednio – rady związane z codzienną praktyką językową, (po)rady prasowe, kalendarzowe itp. Podstawowa metoda badań polegała na zbudowaniu modelu gatunku oraz porównywaniu go z konkretnymi tekstami, co pozwoliło na oddzielenie elementów (proto)typowych, decydujących o identyfikacji gatunkowej danej aktualizacji, od elementów zmiennych, warunkowanych kontekstowo.


NowakT. Nowak, Od przesłanki do konkluzji. Polskie czasowniki wnioskowania, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2013, ISBN: 978-83-226-2158-5, ss. 352.

Przedmiotem rozważań publikacji jest zjawisko inferencji oglądane przez pryzmat swoich podstawowych leksykalnych wykładników – czasowników wnioskowania, które są najmniej opisanymi wyrażeniami języka naturalnego. Rozprawa obejmuje dwie  części: teoretyczną i materiałową. Na przykładzie wnioskowań autor podejmuje w niej m.in. zagadnienie naiwnej i potocznej logiki, jaką skrywa w swoim wnętrzu język, dyskutuje problem tego, w jaki sposób operacje wnioskowania, przebiegając od przesłanek do konkluzji, zasadzają się, kolejno, na wiedzy, myśli i mowie (na marginesie głównego wątku dociekań rozważa się także problem aktywności mentalnej zwierząt i maszyn, jak również kwestię tego, czym w ogóle jest myślenie). Czasowniki wnioskowania charakteryzuje się w tej pracy w relacji do innych wyrażeń, ale też ze względu na to, jakie role odgrywają w abstrakcyjnych zdaniach i jakie pozycje zajmują w konkretnych wypowiedzeniach.


Pluta-WojciechowskaD. Pluta-Wojciechowska, Zaburzenia czynności prymarnych i artykulacji. Podstawy postępowania logopedycznego, Wydawnictwo Ergo-Sum, ISBN: 978-83-926734-4-6, Bytom 2013, ss. 329.
Pluta-Wojciechowska D., Zaburzenia czynności prymarnych i artykulacji. Podstawy postępowania logopedycznego. Wydanie II poprawione i poszerzone, Wydawnictwo Ergo-Sum, Bytom  ISBN: 978-83-926734-5-3.

Publikacja jest pierwszym obszernym opracowaniem logopedycznym podejmującym problem związku czynności biologicznych, takich jak oddychanie i przyjmowanie pokarmów oraz picie (czyli czynności prymarnych) z artykulacją. Autorka analizuje istotę czynności biologicznych, opisuje  model ich rozwoju  oraz ukazuje związek z rozwojem sprawności fonetycznej, wykorzystując terminy rodem z lingwistyki kognitywnej. Głównym celem opracowania jest ukazanie istoty „naturalnego programu usprawniania narządów ”, które najpierw biorą udział w  oddychaniu  i jedzeniu, aby stać się narządami mowy. Takie rozważania mogą stać się podstawą projektowania terapii logopedycznej nastawionej na naukę prawidłowego oddychania, jedzenia, picia, połykania i artykulacji. Sporo miejsca w książce zajmują analizy dotyczące dyslalii, typologii zaburzeń realizacji fonemów oraz ukazania kulis myślenia związanego z programowaniem terapii zaburzeń realizacji fonemów.


RejterA. Rejter, Płeć – język – kultura, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2013, ISBN: 978-83-226-2159-2, ss. 188.

Książka ukazuje związki między płcią, językiem i kulturą. Płeć pojmowana jest tutaj jako fenomen przede wszystkim uwikłany kulturowo, szczególną uwagę zwrócono na jego różnorodność, nieoczywistość, dostrzeżono różne odmianki płci, których – jak wiadomo z ustaleń gender studies – jest zdecydowanie więcej niż dwie. W prezentowanej pracy płeć jest zatem konstruktem kulturowym, niezwykle złożonym, motywowanym szeregiem czynników. Poszczególne części opracowania dotyczą teoretycznych aspektów lingwistyki płci, analiz płci w języku i tekście (głównie w literaturze popularnej i użytkowej) oraz kontekstów praktycznych, ściślej: problematyki płci w dydaktyce. Głównym celem było przedstawienie, co językoznawstwo wniosło, a przede wszystkim, co może jeszcze wnieść,    poprzez refleksję nad płcią, do naszego obrazu kultury i szerzej – świata, w którym żyjemy.


Stawnicka 1J. Stawnicka, Dialogiczny wymiar bezpieczeństwa. Rzecz o polskiej Policji,  Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2013, ISBN: 978-83-226-2262-9  ss. 264.

Książka wpisuje się w nurt współczesnych badań nad rolą Policji w społeczeństwie polskim i europejskim. Składa się z dziesięciu rozdziałów, z których każdy stanowi odrębną całość. W pracy opisano m.in. projekt badawczy Komunikacja społeczna Policji. Historia, stan obecny i perspektywy, ukazano problem budowania tożsamości organizacji poprzez autorytet, rolę debat społecznych w kształtowaniu świadomości obywatelskiej w zakresie bezpieczeństwa publicznego, zasady doboru do Policji, omówiono sposoby budowania wizerunku Policji poprzez marketing narracyjny. Publikacja jest adresowana do  policjantów, przedstawicieli służb mundurowych oraz do wszystkich interesujących się problematyką służb mundurowych, a w szczególności polskiej Policji.


Mitrenga LSLinguarum silva”, t. 2: Słowo – znaczenie – relacja w języku i w tekście, red. B. Mitrenga, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2013, ISSN: 2300-0023, ss. 252.

W drugim tomie „Linguarum Silva” opublikowano artykuły oparte na różnorodnym materiale. Prace powstały w oparciu i zróżnicowane metodologie, metody i teorie językoznawcze i genologiczne: autorzy mówią o słowie dziś i w przeszłości; słowie i jego znaczeniu podstawowym i wtórnym (przenośnym, potocznym); o nacechowaniu aksjologicznym słowa; słowie jako składniku konstrukcji, zdania, wypowiedzi, dyskursu; znaczeniu wybranych gatunków w przestrzeni komunikacyjnej, relacjach międzygatunkowych, relacjach między kanonicznymi i niekanonicznymi aktualizacjami gatunków, relacjach między terminami tematmotywtopos. Część pierwszą poświęcono rozważaniom z zakresu semantyki i leksyki współczesnej oraz historycznej, natomiast drugą – artykułom analizującym teksty i wypowiedzi charakteryzujące dyskurs prawicowy, prasowy i społeczny w Polsce oraz rozważaniom podejmującym szeroko rozumianą tematykę gatunków. Część Varia zawiera m.in. omówienia książek: A Study in the Linguistics- Philosophy Interface A. Bogusławskiego oraz Humanizm w języku polskim. Wartości humanistyczne w polskiej leksyce i refleksji o języku pod red. A. Janowskiej, M. Pastuchowej i R. Pawelca


WęsierskaK. Węsierska, Opieka logopedyczna w przedszkolu. Profilaktyka –diagnoza – terapia, Wydawnictwo Edukacyjne Akapit, Toruń 2013, ISBN: 978-83-63955-12-0, ss. 318.

Publikacja stanowi studium logopedyczno-pedagogiczne i ukazuje proces socjalizacji jako nabywanie przez jednostkę cech osoby społecznej, posiadającej podmiotowe kompetencje umożliwiające jej funkcjonowanie / uczestniczenie w różnych formach życia społecznego. Autorka ukazuje podstawowe zagadnienia logopedyczne na trzech płaszczyznach: profilaktycznej, diagnostycznej i terapeutycznej. Prezentuje badania nad stanem rozwoju mowy dzieci oraz czynniki mające wpływ na ocenę działań podejmowanych przez terapeutów-logopedów.


węsierska, PodstolecW  świecie logopedii – studia przypadków, t. 2, red. K. Węsierska, A. Podstolec, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2013, ISBN: 978-83-226-2178-3, ss. 294.

Drugi tom publikacji kierowany jest do studentów fakultetów logopedycznych oraz pedagogicznych, a także do logopedów, nauczycieli i rodziców dzieci dotkniętych problemami logopedycznymi. Tom gromadzi teksty opisujące terapię osób borykających się z różnorakimi zaburzeniami mowy. W pierwszej części Czy musimy iść do logopedy? Specjalista może pomóc…nukazano artykuły opisujące terapie prowadzone przez logopedów. Część druga Czy jest z nami logopeda? Terapia w zespole prezentuje przypadki wymagające często bardziej kompleksowej terapii, w których logopeda jest jednym z wielu specjalistów zaangażowanych w ten proces. Autorzy zajmują się m.in. rotacyzmem, opóźnionym rozwojem mowy, jąkaniem się, terapią dzieci z autyzmem, zespołem Aspergera czy z zespołem Pallistera-Killiana. Każdy artykuł składa się z teoretycznego omówienia zaburzenia oraz przedstawienia przebiegu terapii i rokowań.


Węsierska, MoćkoProfilaktyka logopedyczna w praktyce edukacyjnej, t. 2, red. K. Węsierska, N. Moćko, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2013, ISBN: 978-83-226-2212-4 ss. 282.

Publikacja kontynuuje rozważania teoretyków i praktyków na temat wdrażania profilaktyki logopedycznej w środowisku edukacyjnym. Pozycja jest skierowana do specjalistów różnych dziedzin nauki: logopedów, psychologów, pedagogów, językoznawców, a nawet przedstawicieli nauk medycznych. Składa się z dwóch części: teoretycznej, która opisuje zadania profilaktyki logopedycznej w oparciu o różne dziedziny wiedzy – od spostrzeżeń językoznawców i logopedów po cenną refleksję przedstawicieli środowiska teologicznego, oraz praktycznej: pokazującej strategie postępowania logopedycznego. Wśród opisów strategii profilaktycznych znalazły się także propozycje narzędzi wczesnej diagnozy oraz programów i planów działań wspierających prawidłowy rozwój oraz promujących optymalną komunikację międzyludzką.


Tambor, AchtelikSztuka to rzemiosło. Nauczyć Polski i polskiego, t. 3, red. J. Tambor, A. Achtelik, Katowice 2013, ISBN: 978-83-63268-21-3, ss. 226.

Trzeci tom podręcznika akademickiego przeznaczony dla studentów specjalności i fakultetów związanych z nauczaniem języka polskiego jako obcego / drugiego oraz nauczania kultury polskiej cudzoziemców. Publikacja składa się z czterech części. Pierwsza zawiera artykuły dotyczące zjawisk gramatycznych stanowiących istotną część nauczania języka polskiego, a mogących budzić wątpliwości. Druga to opracowania poświęcone problematyce nostalgii, tęsknocie za ojczyzną oraz analizie i interpretacji wybranych tekstów literackich nieobecnych w podręcznikach, a ważnych dla pełnego poznania kultury polskiej. Kolejna część dotyczy kwestii interkulturowości w nauczaniu oraz multimediów. Ostatnią część poświęcono zagadnieniom metodycznym.